अनुभूति : ‘हात्तिलाई मान्छे बोकाऊ, मान्छेलाई हात्ति नबोकाऊ https://rojgarmanch.com/opinion/2020/04/11974/’

अनुभूति : ‘हात्तिलाई मान्छे बोकाऊ, मान्छेलाई हात्ति नबोकाऊ

सर्वशक्तिमान कोरोनाले मान्छेलाई मृत्युको भय त दिएकै छ यसबाहेक अरु थुप्रै खाले तनाब पनि दिइरहेको छ ।

तनाबहरु अनेक छन्, खानको, बस्नको, लुट्नको, लुटेका लुकाउनुको, मौका छोप्नको, धेरै कमाउनको, कमाउन नपाउनुको, छोराछोरीको पढाइ छुटेको, स्कुल खुलेपछि एड्मीसन गर्ने पैसा नहुनुको, विदेशमा भएका आफन्तको स्वास्थ्यको, अरु दुःख बिरामीको उपचार गर्न नसक्नुको, निधन भएका आफन्तको शव उठाउने मलामी नपाउनुको, पेशा व्यावसाय गर्न नसक्नुको, कतिकति लेखी साध्य छैन ।

यीसँगै मेरो अर्को पनि छ एउटा तनाब, जुन अरु धेरैसँग मिल्न सक्छ । त्यो हो घरभाडा छुटको । यो वाक्य सुन्दा लोकप्रिय लाग्न सक्छ र लोकप्रिय हो पनि धेरैका लागि । राहत पनि मिल्छ यसबाट ।

म पनि दसौँ वर्ष डेरामै बसेको मान्छे हुँ । मलाई पनि थाहा छ भाडावाल हुनुको पीडा । हरेक ६ महिनामा भाडा बढ्ने, आफ्नो घरमा बसेजस्तो स्वतन्त्रता नहुने, घरबेटीले लाद्ने निरंकुश नियम, पानीको हाहाकार, असुविधा असंख्य ।

आफ्नै घरमा सरेपछि थाहा भयो घरबेटीका पनि केही समस्या र बाध्यता हुँदारहेछन् । भाडावालले सामान टुटाउने–फुटाउने, फोहोर पार्ने, सफाई नगर्ने, घरलाई क्यासिनो, बार र डान्सबार बनाउने, कतिले त युद्ध मैदान नै बनाइदिने । समयमा भाडा पनि नदिने । यस्ता धेरै छन् अप्ठ्यारा र असुविधा ।

यी यावत कुरा यहाँ नगरौँ अहिले । केबल कोरोनाको कहरले निम्त्याएको भाडा छुटको मात्र कुरा गरौँ । कस्ता घरबेटीले कस्ता भाडावालाई छुट दिने अलमलले निम्त्याएका तनाबका कुरा गरौँ ।

सामान्तयाः हुनेले नहुनेलाई वा कम हुनेलाई दिने हो कुनै छुट वा सहयोग । मेरो घरमा बस्नेको मेरो भन्दा ४ गुना बढी कमाइ छ । मैँले तपाइलाई त छुट दिनु पर्दैन होला नि हिजो सोधेको थिएँ उनलाई । दिनुपर्छ आफूले पाएको सुविधा छोड्नुहुन्न नि पो भने ।

धेरै जना आफूभन्दा कमजोर वा आफूजस्तै सामान्य मान्छेलाई पन्छाएर यिनलाई भाडामा दिएको थिए । पढेलेखेका मान्छे, गैह्र सरकारी संस्थामा काम गर्ने, आफ्नै कार भएका, यस्तै अनेक मूल्यांकन गरेर दिएको हु अहिले पश्चाताप भएको छ ।

आइएनजीओमा काम गर्ने मान्छे रहेछन्, म पनि बेरोजगार छु यसो जागिर पनि मिलाउलान्, रात बिरात दुःख बिराम पर्दा अस्पताल जान गाडि पनि देलान् भनिन् श्रीमतीले पनि । उनको तर्क ठिकै लाग्यो र यिनैलाई भाडामा दिइयो ।

न त उनले जागिर दिए । न त आपद विपत पर्दा गाडि काम लाग्यो । एकपटक राति २ बजे आमा बिरामी परेर अस्पताल जान सहयोग मागेको थिए, भरखरै जाँडले लट्ठ भएर सुतेका रहेछन् । उनी गाडी चलाउन सक्ने हालतमा थिएनन्, गाडिको चाबी देऊ न त भनेको अरुलाई चाबी दिने गरेको छैन भने । धन्न एकजना चिनजानका ट्याक्सीवालाले सहयोग गरे ।

अहिले तिनैलाई घरभाडा छुट दिनु परको छ । छुट पाउँदा ती खुशी हुनेछैनन् । न मलाई आशिर्वाद दिन्छन् । मेरो छुटले तिनलाई राहत मिल्ने छैन । श्रीमान् श्रीमती नै पियक्कड् छन् । उर्जा पानी पिएर एकरातमै सिध्याउँछन् १५ हजार रुपैया ।

आय आर्जनमा म भन्दा कमजोर र म जस्तै एकलाई यसरी भाडा छुट दिएको भए भाडा छुट दिँदा पनि भित्रैदेखि आनन्द आउँथ्यो होला । सरकारले १ महिनाको छुट दे भनेको छ । म दुई महिनाको छुट दिन्थेँ । तिनले जिन्दगिभर गुन सम्झिन्थे मेरो ।

मेरोभन्दा ४ गुना बढी बत्ती खर्च गर्छन् अझै बत्तीको पैसा पनि नतिर्ने कुरा पो गर्छन् यिनले । सरकारले मलाई यसरी छुट दिन्छ र रु म प्राइभेट फर्ममा २५ हजारको जागिर खान्छु । यिनको कमाइ एकलाखको छ । यिनको संस्थाले यिनकी श्रीमतीलाई समेत मासिक बीस हजार गृहिणी भत्ता दिन्छ । औषधी उपचार छुट्टै उपलब्ध हुन्छ ।

तिनलाई छुट दिएर न तिनले राहत महसुश गर्छन, न मलाई आनन्द आउँछ, उल्टै पीडा हुनेछ आफूलाई । एकातिर लकडाउन अवधिको आफ्नो तलब आउँछ आउँदैन पक्का छैन । अर्कोतिर घरभाडा नआउने निश्चित छ । म चाहिँ कहाँ जाउँ राहत माग्न ? यत्रो घर भएको मान्छे भनिहाल्छन् नगरपालिका जाउँ भने । घर बनाउँदाको लाखौँ ऋण बाँकी नै छ । बैँकले किस्ता छुट गर्ने छैन । सरकारले गर पनि भनेको छैन ।

खाली एउटा घरमा सम्पन्नता खोजेर कहाँ हुँदोरहेछ र रु स्थानीय सरकारसँग घरभाडाको मापदण्ड र करको दायरा पनि छैन । मैँले पन्ध्रहजार लिएको छु छिमेकीले सत्रहजार लिएका छन् । टोलमा बीसहजारसम्म चलेको छ रे उत्रै फ्लाटको । सायद अर्को चुनाबका लागि विषय बचाएका होलान् ।

अरुले भन्दा थोरै लिएको छु र त त्यो गुम्दा यत्रो तनाब हुँदैछ । अझ बीस हजार लिएको भए तनाबको स्तर झन बढ्ने थियो होला । अरुको बीस हजार गुम्दा मेरो पन्ध्रमात्र गुम्ने भयो भनेर खुशी हुनुपर्ने भएको छ ।

हुन पनि म भन्दा सम्पन्न एउटा परिवारलाई घरभाडा राहत दिनुभन्दा उसँग घरभाडा लिएर आधा आफू खाएर आधाले दुईवटा बिपन्न परिवारलाई खाद्य सामग्री दिन पाए कति खुशी हुन्थे, कति आशिर्वाद दिन्थे । यस्तै लागेको छ अहिले ।

मेरो चित्त खुशी नहुनुको कारण अरु पनि छ । मेरी श्रीमतीको नाक कान बुच्चै छ । नक्कली गहना लगाएर विवाह र पार्टीमा जान्छे । उसकी स्वास्नी चाहिँ कतै जानुअघि पहेँलपुर भएर माथि चढ्छे दिदी कस्तो देखिएकी छु भन्दै । अनि फुईं लगाउँछे म एउटा पार्टीमा लगाको गहना र कपडा अर्कोमा लगाउँदिन भनेर ।

तिनलाई मेरी श्रीमतीले घरको ऋण तिर्ने सानो रकमबाट घरभाडा छुट दिनुपर्ने । तिनका छोराको कोठाभरि लाखौँको खेलौना सामग्री छन् । त्यो देखेर मेरो छोरो रुन्छ मलाई पनि कार चाहियो, डोजर चाहियो भन्दै । दुईसय पचासमा सानो गाडि किनेर ल्याइदिएँ, झट्टी हान्यो बाहिरतिर । जुबलको जस्तै ठूलो गाडि चाहिन्छ भनेर घण्टौँ रोयो । उसको नक्कली कारको मूल्य कति पर्नेरहेछ भनेर सोधेको मलाई तिर्ने एक महिनाको घरभाडा बराबरको रहेछ ।

५ सयको खेलौना नपाउने मेरो छोराले पन्ध्रहजारको खेलौनासँग खेल्नेलाई घरभाडा राहत दिनुपर्ने भयो ।

यो संकट नेपालमा मात्र होइन हजार गुना ठूलो संकट महाशक्ति देशमा पनि छ । र, विश्वभरि संकट छ । एकापसमा देश र नागरिक मिलेर संकटलाई पार लगाउनुपर्छ । एकले अर्कोलाई सकेको सहयोग गर्नुपर्छ । तर नसकेको सहयोग कसरी गर्नु । नसक्नेले सक्नेलाई कसरी मद्दत गर्नु ।

हात्तिले मान्छे बोक्न सक्छ । बोकाउनै पर्छ कसैको उद्धार र मानवहितका लागि । तर जतिसुकै हित र उद्धार गर्छु भन्दा पनि मान्छेले हात्ति बोक्न सक्दैन । बोकाउने कोसिस पनि हुँदैन ।
बलियाले नै दुर्बललाई बोक्नुपर्छ दुर्बलको बुई चढ्नुहुन्न बलियाहरु । चेतना भया ।

अनुभूति : प्रहरीको युनियन भनेकै ‘जनता’

आँखा रसाए । रोक्नै नसकिने गरि बगे मेरा आँसुहरु । हृदय बाउँडियो अनियन्त्रित भएर ।

कोरोनाको त्रास वा मृत्युको भयले आँखा रसाएका होइनन् । परिवार र आफन्तको चिन्ता पनि लिएको छैन । विदेशमा भएका प्रियजनले आफूहरु साबधानी र सुरक्षित छौँ भनेका छन् । परिवार र आफन्त कसैमा संक्रमण पनि छैन । तर पनि झर्दारहेछन् आँसुहरु ।

दुःखका आँसुहरु धेरैपटक झरेका छन् । तर खुशीका आँसुले गालाका डिलहरु कमै चुमेका छन् । त्यही कम मध्येको आँसु हो यो ।

यिनै आँसुहरुले आफ्नो जीवन सार्थक भएको र आफूले लगाएको वर्दीप्रति सन्तुष्टि मिलेको छ ।

जनताको प्रेम र अपनत्वले पग्लिएर आँसुका पवित्र मोतिहरु गालाको डिल हुँदै नीलो वर्दीका टाँकहरुसम्म झरेका छन् । र त सार्वजनिक गर्न मन लागेको हो आफ्नै आँसुको कथा ।
प्रहरीको जुनी पाएकोमा आज तेस्रोपटक झरेका हुन् खुशीका आँसु । २१ वर्ष पहिले पहिलो पटक वर्दी लगाएर परेड प्रदर्शन पछि सत्य, निश्पक्ष, लोभ, लालच र भयरहित भएर देश र जनताको सेवा गर्ने कसम खाएको थिएँ । त्यही दिक्षान्त समारोहमा आफ्नी आमालाई साक्षी राखी सपथ लिँदा पुछेको थिएँ आँखाका डिलहरु ।

दोस्रोपटक ०७२ को भूकम्पपछि नागरिकको असिम स्याबासी पाएर पुछेको थिएँ । र आज विश्वव्यापी कोरोना संग्राम लड्दै गर्दा नागरिकले प्रदान गरेको अपार मायाले मन पगालिदियो र बगेका छन् आँखाहरु ।

जीवनकालमा थुप्रैचोटी कुँडिएको छ चित्त । र, कतिपटक सुटुक्कै र कतिपटक सामुहिकरुपमै बगाएको छु आँसुहरु ।

समाजको साझा चरित्र नै हरेक समुदाय र संगठनमा प्रतिबिम्बित हुने कुरामा कुनै बहसको आवश्यकता पर्दैन । मैले अनुभव गरेको प्रहरी संगठनमा समाजको खराब प्रवृत्ति प्रतिबिम्बित हुन नदिनेको संख्या कम छैन, थिएन ।

तर संगठनका थोरै खलनायकहरुले नै उनीहरुलाई परास्त गरिरहेकै छन् । खलनायकहरुले नै सबैतिरबाट प्रोत्साहन र साथ पाउँदा उनीहरुले विजय हासिल गरेका हुन् ।

अधिकांश सिनेमाको अन्त्यमा देखिने सत्यको जीत वास्तविक जीवन र संगठनका नायकहरुले हात पार्न सकेको बिरलै पाइन्छ ।

खलनायकहरुबाट अपमानित हुँदै, हार्दै, आदर्श जीवनप्रति उपहास झेल्दै यो जूनि बित्नेमा अब द्विविधा छैन । र आशावादी पनि छैन सत्य, निष्ठा र इमान्दारिका दिन आउनेछन् भन्नेमा ।
तथापी आफ्नो जीवन र पेशा सार्थक भएको छ । म आफू, परिवार, आफन्त र देशले हिनताबोध गर्ने कुनै काम गरेको छैन । आर्थिक अनुसाशन र पेशागत मर्यादामा दृढ छु । वर्दीको बदनाम गर्नेहरु आफ्ना दुश्मन ठानेको छु सधैँ । तिनकै कारण आफ्नो पेशागत परिचय दिन हिचकिचाहट गर्नु परेको छ । वर्दीधारीले नै वर्दीमाथि छेपेको हिलो पुछ्दै बितेको छ आशलाग्दो आधा जीवन ।

म व्यक्ति ‘शम्भु’ र मेरो पद कहिल्यै अलगिएर प्रसंशित वा आलोचित हुँदैन । किनभने मसँग ‘प्रहरी’ शब्द र संगठन सधैँ जोडिएरै आइरहन्छ ।

म र मजस्ताहरु सबैको मूल्यांकनमा खराब चरित्र र कर्महरुलाई नै आधार बनाइरहन्छ समाजले । एकै तराजुमा राखेर जोखिरहन्छ । सधैँ यस्तै लागिरह्यो ।

तर आज फरक आभाष भएको छ । आफ्नै बिचारको प्रतिद्वन्दीजस्तो भएको छु । प्रहरीका सानातिना त्रुटीमा समेत धारे हात लगाउने मान्छेहरु प्रहरीको लाठीका समर्थक र प्रशंसक बनेका छन् । कुनैपनि प्रतिकुल अवस्थामा मानव अधिकार उल्लंघन गर्नु हुँदैन भन्नेहरुप्रति प्रतिवादमा खन्निएका छन् । जीवनको रक्षाभन्दा ठूलो कुनै मानव अधिकार हुन सक्दैन । जीवनवादका अघि अरु सबै वादहरु गौण हुन भन्दै प्रहरीलाई सेल्युट गरेका छन् ।

हरेक मानिस मृत्युको भयले घरैभित्र बस्नु परेको छ । आफ्नो जीवन र प्रियजनको पर्वाह नगरी लकडाउनको आदेश पालना गराउन सडक र वस्तीमा खटिएका प्रहरीहरुको जयजयकार गरेका छन् जनताले । प्रहरीका सानातिना गल्तीमा कसैले औलो उठाएको सहेका छैनन् । खरो प्रतिवादमा उत्रेको देखिन्छ ।

संकटको यो घडिमा जीवन समर्पण गर्ने सबैप्रति उच्च सम्मान गरेका छन् । यस्ताबेला पनि आफ्नो स्वार्थ साध्नेहरु र कर्तव्यबाट पीठ फर्काउनेहरुलाई धारे हात लगाएका छन् ।
गणेशमानसिंहले भनेका थिए रे जनता भेडा हुन् । आज मलाई पनि त्यस्तै लागेको छ । सत्य, सेवा र सुरक्षाप्रति एकोहोरो प्रेम प्रदर्शन गरेका छन् जनताले । त्यसैले त मेरो मन आभारी बनेर आँखाहरु बगेका हुन् ।

प्रहरी लोभियो, बिक्यो ।

प्रहरीले आफ्नो र अर्काको भेद ग¥यो ।

पीडितलाई बेवास्ता गयो ।

बिनाकारण यातना दियो ।

समयमै जनताको काम गरेन ।

सेवाग्राहीसँग राम्रोसँग बोल्दैन, नमस्कारसम्म फर्काउँदैन ।

प्रहरी कुकृतिसँग मिल्यो ।

बिकृृतिसँग अंकमाल ग¥यो ।

प्रहरी ‘प्रहरी’ जस्तो भएन ।

प्रहरीप्रतिका असंख्य आरोप हुन् यी ।

‘……भो छोरी भन्न दे, जस्तो देखे त्यस्तै भन्छन् ।’ यो उखान महिला डोमिनेटेड भएपनि सान्दर्भिक लागेर उदृत गरेको हुँ । कम्तिमा ती आमाजस्तै उदार बन्नुपर्छ आफूमाथि गरिने टिप्पणीप्रति । माथिका आरोपहरुलाई पूर्ण सत्य मान्न नसकिए पनि पूर्ण असत्य ठानियो भने सुधारको बाटो अबरोध हुनेछ ।

बोराको एउटा आलु कुहिएर नै अरु आलु कुहिने हुन् । कुहिएको आलुलाई कुहिएकै ठानेर बोराबाट नफालिँदा थप आलु नचाहेर पनि कुहिन बाध्य हुन्छन् ।

कुहिएकाले नकुहिएकालाई आफूजस्तै बनाउन सक्छ । तर नकुहिएकाले कुहिएकालाई आफूजस्तो बनाउन सक्दैन । तसर्थ कुहिएकालाई फाल्नुको बिकल्प हुँदैन । हरेक संगठनमा यो लागु हुन्छ । तर कुहिएको आलु फाल्न मोलकाज गर्छौं हामी । बरु कुहिएको आलु आफ्नै बोराको रहेछभने कुहएिकोलाई नकहुएिको र नकुहिएकोलाई कुहिएको देखेर त्यसैलाई मिल्काएका उदाहरणहरु प्रसस्तै छन् ।

नायकीय चरित्र प्रदर्शन गर्न चाहनेहरु यस्तै वास्तविकता भोग्दै, सहँदै आफूलाई बचाइरहेका छन् । न राज्यले तिनलाई स्याबासी भन्छ । न परिवार, समाज र आफन्तले त्यो चरित्र पालना गरेका छन् । बरु बेबकुफ विशेषण प्रदान गरेका छन् ।

प्रहरी हाम्रो साथी ।

प्रहरी हाम्रो हिरो ।

प्रहरी हाम्रो छोरो ।

प्रहरी न्यायरक्षक ।

प्रहरी त्यागी ।

प्रहरी बलिदानी ।

प्रहरी सेवक ।

प्रहरी देवता ।

प्रहरी निर्विकल्प ।

प्रहरी मेरो खाँचो ।

जनताबाट कहिलेकहिँ मात्र प्राप्त हुने यस्ता दुर्लभ खुशीहरुले नै झारिदिँदारहेछन् आँसुहरु ।

एउटा हिन्दी सिनेमाको एउटा संवाद यहाँ सान्दर्भिक लाग्यो । ‘यो शहरका हरेक प्रहरी केबल इमान्दार भइदिने हो भने मन्दिरबाट एउटा चप्पल पनि कसैले चोर्न सक्दैन ।’

इमान्दारीपूर्वक गरिने कर्मले प्रदान गर्ने शक्तिको संकेत हो यो । सबै भूगोल र सबै समाजमा उत्तिकै लागु हुन्छ यो ।

प्रहरी पहरेदार हो । उसको इमान्दार पहरेदारीमा अपराधले प्रवेश पाउन सक्दैन । देशका अरु राष्ट्रसेवक कस्ता छन् भन्ने तथ्यका आधारमा प्रहरीले आफ्नो चरित्र निर्माण गर्नु हुँदैन । म के हुँ ? म किन हुँ ? भन्ने कुराले आफूलाई मार्गदर्शन गर्नुपर्दछ ।

मेरो सबथोक जनता हो । म उसको दुखको साथी हुँ सुखको होइन । यो सत्य हरदम किन छातिमा नराख्ने ?

मैले अति आदर गर्ने मातापिता जस्तै हुन् जनता, आफ्नो प्रेमि वा प्रेमिका जस्तै मायालु । सन्तानजस्तै प्रिय हुन् सेवाग्राही । यो भन्दा पर्तिर किन ठान्ने ?

छातिमा हात राखौँ न । हामी आफ्ना सन्तान, आमाबाबु, श्रीमतीबाट कुनै कुरा खोसेर वा छक्याएर वा बाध्य पारेर लिन्छौँ ? बरु आफूले सकेको सुबिधा पहिले उनीहरुलाई प्रदान गरेर मात्र आफू उपभोग गर्छौ । नभए गर्दैनौँ । यही होइन र प्रेमको सत्य ?

त्यसो भए हामीलाई किन आरोप लाग्छ अरुका नानीहरुको नाना खोसेर आफ्ना नानीहरुको खेलौनाको रहर पुरा गर्छौ ? अरुका श्रीमतीहरुको फरिया खोसेर आफ्ना श्रीमतीहरुको गहनाको जोहो गर्छौ ।

हामीले आफ्ना प्रियजनको खुशी र सुरक्षाका लागि जस्तो त्याग गर्छौ अरुका लागि पनि त्यस्तै गरेका छौँ । तर सबैले गरेनौँ । आफ्ना श्रीमती, छोरी र आमाहरुमाथि निर्मम अत्याचार हुँदाजस्तै अरुकालागि पनि संवेदनशील र आक्रामक भएका छौँ । तर सबैले यसलाई धर्म ठानेनौँ ।

यहीँ हो सच्याउनु पर्ने । उनीहरुमाथि भएका धोका र अत्याचारका बिरुद्ध बलीदानी भएका उदाहरणहरु छन् । तर कम छन् ।

इतिहासले वर्तमान चल्दैन । उदाहरणको गहुँतले चोख्याएर सबैलाई पवित्र पार्न सकिन्न । सबैको चरित्र प्रहरी संगठनको पवित्रतासँग मेल खानुपर्दछ । अनि उदाहरणहरु पूर्ण व्यवहारमा परिवर्तन हुनेछन् ।

यसका लागि प्रहरी सेवा रोज्ने युवाहरुमै जाँचिइनुपर्छ उनीहरुको स्वच्छता र इमान्दारी । ऊभित्र केबल सत्य, निष्ठा, निश्पक्ष, न्याय, निडर र इमान्दारीको भारी हुनैपर्दछ । स्वार्थसहितको जागिर खान र शासक बन्न खोज्नेहरुको प्रवेशले प्रहरी संगठनको मर्ममा प्रहार भइरहेको छ । अब रोकिनुपर्छ ।

अनि त स्याबासीको भागिदार प्रहरी बाहेक कोही हुन सक्दैन । देखिने र वास्तविक चरित्र एकै र उस्तै हुनुपर्छ । नत्र प्रहरी अपजसिया पेशा हो भन्ने धारणा परिवर्तन गर्न सकस हुनेछ ।
प्रहरी कर्म प्रसस्तै जस र स्याबासी पाउने कर्म हो । जो हरेक अवस्थामा दुखी र पीडितहरुका लागि काम गर्छ ऊ कसरी अपजसिया हुनसक्छ ? अपेक्षाकृत काम नगर्दा वा गर्न नसक्दा वा गर्दागर्दै असफल भएका कारण अपजसिया भएको कुरा स्वीकार गर्नुपर्छ ।

प्रहरी तस्करीसँग मिल्यो ।

प्रहरीले मुद्दा दर्ता गरेन ।

प्रहरीले बिनाकारण थुन्यो ।

कारण भएर पनि थुनेन ।

प्रहरीले दुव्र्यवहार ग¥यो ।

प्रहरी रुखो भयो ।

प्रहरीकहाँ जानु पर्दा चिनेको मान्छे चाहिने ।

हरेक दिन सुनिने यस्ता आरोप र बाध्यता बन्द गर्ने काम प्रहरीकै हो । प्रहरी गुण्डा हो । प्रहरी कठोर छ । प्रहरी फलाम जसरी बज्रिन्छ । प्रहरी दुश्मन हो । यस्ता विशेषण अपराधीको मुखले बोल्न बाध्य हुन् बरु । नागरिक अपेक्षा यत्ति त होला ।

बरु वर्दीको पवित्रताभित्र स्वार्थ, लोभ, पक्षपात, भय, बेइमानी चरित्र बोकेर जोजो विद्यमान छौँ । आज जनताले दिएको प्रेमले लज्जित होऔँ । र सुधारौँ आफूलाई । निकट वर्तमानसम्ममा जान–अन्जान जे जे गलत भए त्यसप्रति पश्चाताप गर्दै असल र इमान्दारहरुकै कित्तामा मिसिइहालौँ । त्यो नै जनताको कित्ता हो । सच्चा सेवकको कित्ता हो । प्रहरी संगठनको कित्ता हो । शिरको टोपीमा लगाएको राष्ट्रिय निशानीको कित्ता हो ।

किन कि प्रहरीको साथी र आफन्त जनता बाहेक अरु हुनै सक्दैन । धनदौलत र अरु कुनै अमुक शक्ति प्रहरीका मित्र हुन् सक्दैनन् । यी सबै भ्रम र दुश्मन हुन् जीवन र पेशा दुबैप्रतिका । जनताको माया र आशीर्वादभन्दा ठूलो सम्पति अरु हुन सक्दैन । यो कुरा पश्चातापपछि मात्र किन सिक्ने ? सुरुमै किन संकल्पित नहुने ?

प्रहरी संगठनले तेह्रथुम आगलागी होस् वा ०७२ को भूकम्प, वा यस्तै प्राकृतिक प्रकोप, हरेकपटक राष्ट्रिय राहत कोषमा तलबबाट काटेर दिएकै हो । प्रहरी कर्मचारीले स्वीकारेकै हो पीडित जनताका लागि प्रदान गरिने यस्ता राष्ट्रिय दानलाई । यस्तै स्वीकृतिको निरन्तरता मानेहुन्छ कोरोना राहत कोषको दान पनि ।

ढुकुटी रित्तिने गरी देशले के काम गरेका छ र प्रहरीको तलब काट्नुपर्ने ? जनताको यो तर्क पनि गलत नहोला । तर ३ दिनको तलब आफू र आफूजस्तै नेपालीको स्वास्थ्य सुरक्षामा खर्चगर्दा हामी भोकै पर्दैनौँ । बरु आत्मसन्तुष्टि मिल्छ दिएर खानुमा । अरुलाई दिने अवसर पनि हो यो । यसरी नै लिएका छौँ ।

प्रहरीका लागि जनताले चर्को स्वरमा यसरी बोलिदिनुजस्तो ठूलो अपनत्व के हुनसक्छ ? प्रहरीका लागि योभन्दा ठूलो पुरस्कार होला र अरु केही ?

प्रहरीको युनियन छैन । युनियनले खोक्रो पारेको देशमा प्रहरीको युनियनको कल्पना मात्र गर्नु देशकालागि धोखा हो, पाप हो । प्रहरी जनताको साथी बन्न सके प्रहरीको युनियन उनीहरु आफैँ बनिदिनेरहेछन् भन्ने उदाहरण होइन र यो ?

हामी प्रहरीको साथी बन्नेभन्दा पनि साथी भन्नेतिर पो बढी लाग्यौँ कि ?

भोलि कहिल्यै आउँदैन । त्यसैले आजै सपथ गरौँ ।

अनि पो बन्नेछ वर्दी जनताको शक्ति । र, वर्दीका शक्ति जनता । त्यसपछि कहाँ रहला अपराध, अन्याय र बेथिति ?

समिक्षा गरौँ । यस्ता महान जनतामाथि कुनै एकमात्र प्रहरीबाट सानो भन्दा सानो धोका नहोस् । प्रेमको बदला केबल प्रेम नै फिर्ता गर्न सकौं । नयाँ वर्ष ०७७ को यस पुनित अवसरमा सम्पूर्ण वर्दीधारीहरु जनताका नाममा एकसाथ सपथ गरौँ । केबल जनताका लागि ।

प्रहरी सुध्रिए देश सुध्रिन्छ !https://www.onlinekhabar.com/2020/03/841929

प्रहरी सुध्रिए देश सुध्रिन्छ            zDe' ;':s]/f

cl3Nnf b'O{k6s k6s cfOhLkL lgo'lQmdf lal/Psf] af6f] o;k6s ;lRrPsf] 5 . Ps, lg8/, kf/b;L{ / ;bfrf/L JolQmnfO{ )&$ ;fn r}tdf cfwf af6f]d} 5f8]sf lyP . Oltxfd} klxnf]k6s kfPsf] To:tf] b'n{e cj;/ u'd]sf] Ifltk"lt{ el/Psf] efg ePsf] 5 o;k6s .

bfloTjdf x/bd ;kmn t/ ahf/df w]/} glrlgPsf, ;fx;L, k|i6 / v/f] larf/sf wgL, Ps OdfGbf/ / cg'zfl;t JolQmnfO{ k|x/L sd{rf/Ln] ;lhnf] u/L cfkm\gf] ;jf]{Rr sdf08/sf?kdf kfPsf 5g\ .

gsf/fTds dnlapm / v]tLkflt vf;} x'g gkfO{ lgDgju{sf k|x/Ln];d]t ck]Iff u/]sf Ps xf]gxf/ JolQmnfO{ k|x/L ;+u7g k|d'v kfpFbfsf] v'zL hlt :jfefljs xf], Tolt g} v'zL s]xL ck]Iffs[t ;f+u7flgs sfo{x?sf] ;'?jftkl5 x'g]5 .

k|x/Lsf] dgf]an / rl/q ;'wf/ b'O{ ck]Iffs't d'Vo sfo{ x'g\ . rl/q / dgf]an s'g} Pssf] dfq ;'wf/ ck"0f{ pknAwL x'g]5g\ . of]hgf lgdf{0f / To;sf] sfof{Gjogdf oL s'/f ;d]l6pg\ .

s'a]/l;+x /fgf l6dsf] cg'ejnfO{ glh/sf]?kdf lng] xf] eg] clxn]sf] g]t[Tjn] ;+u7g ;+rfngdf c;xof]u / a]d]nsf] tLtf] cg'ej ug'{gkg]{ cj:yf 5 . Pstf;lxtsf] sfo{sfn ;kmntfsf] cfwf/ pxfFsf] Jofrl6dsf] ef]n]kg, Ifdtf / OdfGbf/L ;lxtsf] ;fgf] ;'Gb/ cfsf/nfO{ dfGg ;lsG5 .

k|x/L ;+u7gn] k|x/L sfo{ / hg;]jfdf y'k}| ;+:sf/ / ;Eotf lgdf{0f u/];Fu} s]xL k|x/L clws[tx?af6 las[lt /f]Kg] sfd klg ePsf 5g\ . To;dWo] Ps xf] s]xL kqsf/ cl3lkl5 gnufO{ sfd gug]{ k|j[lQ . k|x/L ;]jfdf e/v/ k|j]z u/]sf] gofF k':tf;d]t e|ddf k/]sf] 5 of] ;+:sf/n] . pgLx?df låljwf 5 k|x/Lsf] sfd ug]{ ;+:sf/ / z}nL s] xf] eGg]df .  

of] e|daf6 k'/fgfnfO{ aflx/ lgsfNg g;s]klg gofFnfO{ /f]Sg ;lsG5 . k|x/L ;+u7gsf] ;fv hLjGt /x]sf],  rr]{afhx?åfjf/f geO{ lg/Gt/ cfkm\gf] sfd ul//x]sf xhf/f}F k|x/L clws[t, hjfgx?af6 xf] . o;sf] pbfx/0f / ;kmntf xfnsf k|x/L dxflg/LIfs g} x'g'x'G5 .

nf]slk|o x'g' / rrf{df cfpg' km/s s'/f x'g\ . ;+u7g jf /fhgLltsf] unt cfb]z gdfg]/, s'g} nf]e, 8/ jf df]xdf gkm;]/ /d]z v/]nnx?n] cfkm"nfO{ …k|x/L a|f08Ú sf]?kdf ljsf; u/] . pxfFx?sf] …cfbz{ cfwf/lznfÚ g} cfly{s cg'zf;g lyof] . To;n] g} pxfFx?sf] rrf{ / nf]slk|otf b'a} a9]sf] xf] . t/ cfhsfn rl/q / rrf{ lgdf{0fsf] tfnd]n ldn]sf] b]lvFb}g .

cfr/0f / sfo{z}nL To; vfnsf] gx'g] t/ ;dfrf/ / k|rf/df cfpg}kg]{ e|d w]/}df k}bf ePsf] b]lvG5 . sfdnfO{ pRr k|fyldstfdf /fv]/ glthf lgsfNbf k|;+zf x'g' :jfefljs xf] . /fd|f] sfdsf] k|;+zf x'g' klg kb{5 . ;8sdf pleP/ pNn]vlgo / ;fxl;s sfo{ ug]{ k|x/L hjfgsf];d]t plQs} k|;+zf ePsf] kfOG5 . t/ ;]nLa|]6L :jfy{af6k|]l/t eP/ ul/Psf] b]vfj6L sfdn] ;dfrf/ t aG5 glthf cfPsf] x'Fb}g .

d"n las[lt oxL xf] . vf; kqsf/eGbf klg kqsfl/tf If]qsf] l;dfGtdf /x]sf cnkqsf/ / lktkqsfl/tfdf /dfPsf s]xL :jfyL{ JolQm, ;d"x / o:t} s]xL k|x/L ldn]/ k|x/Lleq lasf/ lgdf{0f ul//xsf 5g\ .

tL JolQm, ;d"xn] k|x/Lsf] b}lgsL, k|x/Ln] ug}{kg]{ clgjfo{ / ;fdfGo sfdsf] cgfj:os k|;+zf u/]/ :6f6; jf nfOg g;dft]sf cgnfOgdf ;dfrf/ agfOlbPsf] b]lvG5 .

k|x/Lsf] hGdlbg / ljjfxsf] jif{ufF7 8fo/Ldf l6k]/ ;dodf z'esfdgf lbg], clkm;d} cfP/ hGdlbg dgfOlbg] ub{5g\ . cfkm\g} bHofgL{ lrGx ;lxt jbL{ nufO{ cfkm"nfO{ k|tLs dfg]/ agfPsf] s]s sf6]/ cfkm}FnfO{ v'jfpg' z'esfdgf ls >fk xf] < b]zsf] gS;f, em08f, cfdf / jbL{h:tf clt ;DdfggLo k|tLsx? o;/L sf6]/ vfOg'nfO{ ;Ddfg dfGg ;lsG5 < olt;Dd ga'em]/ ;xdltdf a]as'km aGg] / agfpg] sfd eO/x]sf] 5 .

w]/} k|x/Ldf /d]z v/]nh:t} aGg] ef]s b]lvP klg pgsf] h:tf] cfrf/0f kfOb}g . /fHoaf6 To:tf] cfr/0f hGdfpg] ;+:sf/ lgdf{0fsf] cfwf/ tof/ u/]sf] klg b]lvFb}g . :jlgld{t ckjfb x'g\ /d]z v/]n . pgL l8P;kL x'Fbf s;}n] lrGb}gYof] t/ pgsf] rl/q ckTofl/nf] / k|z+;gLo lyof] .

pbok'/df lhNnf k|x/L k|d'v x'Fbf k|x/L sfof{no / lgjf;df PsPsj6f 6]lnkmf]g dfq lyof] . cfkm";Fu} a:g] >LdtLnfO{ dfOtL3/df Pssn kmf]g ug{;d]t lbFb}gy] pgn] . ;/sf/L ;Dklt JolQmn] k|of]u ug'{x'Gg eg]/ @) ?k}ofsf] gf]6 lbP/ lkl;cf]df k7fpFy] . o:tfvfn] y'k|} u'0f l;Sg ;lsG5 /d]z v/]naf6 .

/fHon] …v/]n rl/qÚ g?rfPsf] cj:yfdf e/v/}sf] of] lgo'lQm ckTofl/nf]h:tf] nfu]sf] xf] . / t rl/qjfg k|x/Lsf] dgf]an a9]sf] 5 .

of] cj;/ / rl/qnfO{ k|x/L dxflg/LIfs 1jfnLn] ;b'kof]u ug}{k5{ . …dfG5] km]n x'g rfxb}g t/ of]hgf agfP/ To;nfO{ sfof{Gjog ug{ ;w}F km]n eO/x]sf] x'G5 .Ú of] egfOn] oxfF ;fy{stf gkfcf];\ . of]hgf agfP/ sfd ug{] xf] eg] yf]/} ;dodf w]/} ug{ g;s] klg pNn]vgLo s]xL sfd ug{ ;lsG5 . s]xL ljs[lt x6fpg] / s]xL ;+:s[lt lgdf{0f ug{ ;lsG5, h'g cfhsf] lgs6 cfj:ostf klg xf] .

^ dlxg] sfo{sfndf k|x/L dxflg/LIfs x]daxfb'/ u'?Ën] u/]sf] Pp6} sfd ;Demgnfos 5 . o'Pg ld;gdf …kmD8{ k'ln; o'lg6Ú sf?kdf vl6g] !$) hgf k|x/L sd{rf/Lsf] sDkf]h /fhgLlt / k|x/Ls} zlQmzfnLx?af6 x'g] s';+:sf/sf] nueu cGTo u/] . pgn] …kmd{k'ln; 5gf}6 lgb]{lzsfÚ lgdf{0f u/]kl5 ;a}n] To;nfO{ cg';/0f ug{ afWo eP . 5gf}6sf] dfkb08 w]/} xb;Dd lgZkIf / kf/b;L{ ag]sf] 5 . sd{rf/L v'zL 5g\, rnv]n aGbk|fo 5 .

gjlgo'Qm k|x/L dxflg/LIfssf] klxnf] sfo{ rfdn eg]/ kL7f] a]Rg] ;]nLa|]6L ;+:sf/ -s';+:sf/_ tf]8\g' k5{ . k|x/Ln] u/]sf x/]s sfdx? gful/sn] yfxf kfpg'k5{ .  t/ rrf{n] lrgf/L xf]Og Jofj;flos lrgf/Ln] rrf{ lbg ;Sg] sfo{df k]|l/t x'g\ ;a} .

bf];|f], k|x/Ln] gful/;Fu cgfb/o'Qm ;Daf]wg u5{ eGg] cw{e|d 5 . of] JolQmsf] lghL cfr/0fsf] xf] ;+:yfut s'/f xf]Og . t/ ;dfhn] ;a}nfO{ p:t} gh/n] x]g]{u5{ . ;a}n] p:t} …dg gkg]{Ú Jojxf/ u5{g\ eGg] e|d 5l/Psf] 5 . k|x/L ;]jfdf ePsf cfkm\gf dfG5] ;a} c;n c?sf dfG5] ;a} v/fa 7fGg] k|j[lQ 5 . To;}n] k|x/Lsf] lj/f]w ug'{ k¥of] jf cfkm\gf] uNtL 9fs5f]k ug'{ k¥of] eg] k|x/Ln] dnfO{ b'Jo{jxf/ jf cgfb/ u¥of] eg]/ e|d km}nfpg' …;+:sf/Ú g} ag]sf] 5 . o;sf] HjnGt pbfx/0f s]xL ;docl3sf] Po/kf]6{sf] skmL sf08nfO{ lng ;lsG5 .

k|x/L g]kfnL ;dfhs} pkh xf] . To;}n] ;]jfu|xL;Fu cgfb/, b'Jo{jxf/ ug]{ k|x/L gePsf xf]Ogg\\ . p;sf] afgL, Jojxf/ / cfr/0f ToxL ;dfhaf6 k|ltlalDat x'G5 . sd{rf/L x'g' dflns x'g' xf] eGg] e|d …g]kfnL klxrfgÚ h:t} ePsf] 5 . gd:sf/ gkmsf{pg] jf ;f]w]sf] s'/fsf] /fd|f];Fu hfgs/L glbg] klg ToxL klxrfgsf] Ps lx:;f xf] .

o:tf ;d:of k|x/LdfeGbf Hofbf c? lgsfod} /x]sf] s'/f s;}nfO{ elg/xg' kb}{g . k|x/L ;8sdf a;]/ ;"rgf lbg] lgsfo ePsfn] pm afWo x'G5 gful/s;Fu af]Ng . t/ cGo w]/} lgsfodf clwsf+z sd{rf/Laf6 gd:sf/ kmls{g' b'n{e b]lvG5 .

;/sf/L sfof{nodf dfq xf]Og, df]6/;fOsn Uof/]hb]lv lu|n sf/vfgdf;Dd, a}Fsb]lv oftfoft If]qdf hxfF hfpF ;]jfu|fxLn] ;f]w]sf] s'/fsf] hfgsf/L lbg ufx|f] dfGg] u5{g\ .

htftt} b]lvg] o:tf ljs[lt g]kfnL ljsf/ x'g\ . k|x/Lsf] gLlh lasf/ xf]Og . t/ k|x/Lsf] dfq} a9L cfnf]rgf lsg x'G5 < k|x/Lk|lt gful/ssf] a9L ck]Iff / e/f];f /x]sf] sf/0f o;nfO{ ;sf/fTds u+le/tfsf?kdf a'em\g ;lsG5 .

sfg'gtM k|x/Lsf] lhDd]jf/Lafx]s ;dfhdf cfj:os kg]{ t/ sfg'gn] c?nfO{ glrg]sf jf c? u}x|lhDd]jf/ ePsf sfo{, h:t} ufpF;x/ ;kmf ug]{b]lv zj p7fpg];Dd, >Ldfg\ >LdtLsf] clt cfGtl/s Jojxf/ Joj:yfkgb]lv, C0f p7fpg];Ddsf sfd k|x/Laf6} ck]Iff u5{g\ gful/s . / w]/} xb;Dd k|x/Ln] of] d]/f] sfd xf]Og eGg] u/]sf] klg 5}g . o;sf/0f klg k|x/Lsf] sfo{ af]em a9]sf] 5 .

t;y{ o:tf cgfj:os af]em sd ub}{ Psdfq / klxnf] ;t{sf?kdf k|x/L clwsf/ ;DkGg, gful/sd}qL, cg'zfl;t, kf/b;L{ / ;bfrf/L x'g} kb{5 . o;}n] k|x/Lsf] Jofj;flostf emNsfpF5 . k|x/Lsf] o; lsl;dsf] Jofj;flostf / clwsf/n] ;a} ;/sf/L jf lghL ;+3;+:yfn] l;S5g\ geP sfg'gsf] ;xf/fdf l;sfOG5g\ . To;}n] elgPsf] xf] k|x/L / :yfgLo k|zf;g ;'lw|of] eg] em08} b]z ;'lw|G5 .

km]l/ s'/f u/f}F k|x/Lsf] tNnf] txn] gful/s;Fu cgfb/o'Qm k]z x'g] cf/f]ksf af/]df . ljz]ifu/L tNnf] txsf sd{rf/Ldfly l;lgo/n] ug]{ cgfb/ efiffsf] k|of]u g} gful/sdfly l;nl;n]jf/ b]lvg] l/km\n]S;g dflgG5 . o;nfO{ cf/f]k dfq dfGof] eg] ;'wf/ ug]{ l6K;sf] Ps a'Fbf x/fpg ;S5 . ;To :jLsf/ gu/L glthf cfpFb}g . gfO6f]df nfpg] ;'O{ 6fpsf]df nufP v/fa kl/0ffd cfpF5 .

6«flkms xf];\ jf l;len k|x/L ha l8p6L vl6G5 xjNbf/ jf ;'j]bf/ d]h/n] jf sf]xL l;lglo/ clws[tn] k|;:t} la|lkmª lbPs} x'G5 . ?vf] gaf]n\, nf]e gu/\, kIfkft gu/\ o:t}o:t} .

oxLFaf6 ;'?x'G5 af]nL Jojxf/sf] s'/f . …lha|fsf] ul/df ld7f] af]nLdfÚ eg]/ u'? aGg]x?n] g} lha|f]sf] ul/df k|:t't u/]sf] x'Fb}g . u/, ug'{, sf] ;6\6f u/\, e]6\nf;\, vfnf;\, tF, t]/f], tFnfO{ k|of]u ul/G5 . k|x/L ;]jf xf] ls kmf];{ < olb of] k"0f{ kmf];{ xf]Og ;]jf xf] eg] cfGtl/s z}nL ToxL cg';f/sf] x'g'k5{ .

gful/ss} lardf sfd ul//x]sf] k|x/Lsf] jfsl6sL ;]6d} tF, o;f] u/\ , s] ub}{5, lsg dlg6/ ub}{g < h:tf cgfb/o'Qm ;Daf]wg ;'Gg kfOG5 . o;}sf] l/km\n]S;g g} gful/slt/ ;f]lemg] efiff jf z}nL xf]Og eg]/ 7f]s'jf ug{ ;lsGg .

k|x/Lsf cfkmGt, ;fyLefO, x'ls{Fb} u/]sf ;Gtfg / >LdtLs} cl3 …P kmnfgfÚ o;f] u/\, ofF cfOh eg]kl5 pm cfkm", p;sf] kl/jf/ / cfkmGtdf s:tf] c;/ k5{ <

cfkm"nfO{ …tkfO{+Ú xf]Og …xh'/Ú rflxg] sltko sdf08/n] dlxnf k|x/LnfO{ ;d]t …tFÚ eg]sf] ;'lgG5 . cfkm\gL 5f]/LnfO{ …ltdLÚ r]kf/f] 3:g]x?n] cfkm\g}h:tL s;}sL 5f]/L, a'xf/L, s;}sL cfdf, alxgL jf efph" xf] eGg] g7fGg' c;Eotf / ;fdGtL rl/qsf] k|bz{g afx]s s]xL xf]Og .

t;y{ ;fgf h:tf nfUg] t/ k|ToIf gful/s ;]jf / k|x/L sd{rf/Lsf] dgf]an;Fu hf]l8Psf o:tf s'/f gjlgo'Qm k|x/L dxflg/LIfssf] of]hgfdf kfg]{ xf]eg] k|x/Lsf] Jojxf/ Joj:yfkgdf pNn]Vo ;'wf/ cfO{ k|x/Lsf] cfnf]rgf sd x'g] lyof] .

l7s 9+un] clejfbg gu/] cg'zf;gsf] sf/afxL ug{;Sg] Joj:yf x'Fbfx'Fb} cfb/k"0f{ ;Daf]wgn] 6fpsf]df 6]S5g\ eGg] ts{ o'lQm;+ut dfGg ;lsGg .

k|x/Ldf r]gckm sdf08sf af/]df a]nfa]nf k|Zg p7\g]u5{ . tNnf] tx;Dd r]g / sdf08 sdhf]/ x'g'df k|x/L g]t[Tj dfq xf]Og ;a} tx lhDd]jf/ 5g\ . r]g ckm sdf08 arfpg] g]t[Tjsf] 7]Ssf leq kb}{g eGg] s'/f ;a}n] a'emg\k5{ . cg';fzglxgtf a9\g' b08 / k'/:sf/sf] lgZkIf / Gof;+ut sfof{Gjog gx'g' klg xf] . r]g ckm sdf08sf] s7f]/tf sdhf]/ ePsf] cj:yfdf jbL{sf] ul/df pRr x'g ;Sb}g .

o;sf] ;d'lrt Joj:yfkgsf nflu k|x/L sd{rf/L d"Nof+sg k2lt Jojxfl/s x'g'  cfjZos 5 . o;sf nflu OGrfh{ txsf k|x/L clws[t ;a}eGbf a9L lhDd]jf/ x'g'k5{ . cfwf/ txsf sd{rf/L kl/rfng ug]{b]lv OGrfh{tx;Fu k'nsf] sfd ug]{ …la|h /]ª\sÚ sf] l;kmfl/; sfo{fGjg sdhf]/ x'g'x'Gg, k'/:sf/ / b08sf] cfwf/ k'n txsf] l;kmfl/;nfO{ dflgg' k5{ . / sd{rf/L d"Nof+sg p;sf] k|ToIf dflyNnf] sdf08/n] ug]{ Joj:yfx'g'k5{ . d"Nof+sg df]nsfhn] geO{ p;sf] sfo{Ifdtf / cg'zf;gnfO{ cfwf/ dfg]/ ts{k"0f{ ul/g'k5{ . olb cfkm\gf] d"Nof+sg k|x/Ln] x]g{ kfP lgZkIftf sfod /xg'sf ;fy} sd gDa/ cfpg]n] csf]{k6s cfkm"nfO{ ;Rofpg ;S5 . 

OGrfh{n] :jo+nfO{ cK7]\of/f] gk/];Dd h:tf];'s} nfk/afxLdf klg sd{rf/LnfO{ sf/afxL gug]{ /f]u ;j{q 5 . o;n] …la|h /]ª\sÚ nfO{ v6gk6g / cg'zf;g sfod ug{ cK7\of/f] k/]sf] 5 . ;'wf/ ug'kg]{ 7fpF of] klg xf] .

oL / o:tf s]xL s'/fx? ;'wfg]{ xf] eg] k|x/L ;+u7gsf] u'nfaL ;'Gb/tfdf cem lgvf/tf cfpF5 . ;a}sf cfFvfdf jfx aG5, l5M x'Fb}g . / ;a}n] eG5g\ …k|x/L d]/f] ;fyLÚ . t;y{ cg]s cleofg / gf/f eGbf klg k|x/L ;+u7g / sd{rf/Lsf] rl/q ;'wf/ klxnf] k|fyldstfdf kg'{k5{ .

8]9 bzscl3 tTsfnLg l8cfOhL zf/bfk|;fb k/fh'nLn] cfkm"dftxtsf sd{rf/Ldfly cgfb/ efiff k|of]u gug{ k"j{ If]qdf kl/kq u/]sf lyP . Tof] sfo{ kl/kqdf dfq l;ldt x'g'sf] sf/0f pgs} ;dsfnLg, l;lgo/ / ;xsdL{x?n] pgnfO{ lg?T;flxt ug'{ g} lyof] .

clxn] dxfgu/Lo k|x/L sfof{no k|d'v l8cfOhLkL ljZj/fh kf]v/]nn] p7fPsf] k|x/Lleqsf] efOrf/f sd ;fGble{s 5}g . k|x/L d]/f] ;fyL sfo{qmd NofpFbf k|lzIf0fdf ;dfj]z ul/Psf] Pp6f ljifo;Fu} vfg], jgef]h hfg], gfRg] ufpg] …efOrf/fÚ klg lyof]  . t/ Tof] k|lzIf0f l;lgo/ txnfO{ u/fOPg .

åGåsfndf cfkm\gf sdf08/nfO{ hf]ufpg 5flt yfKg] hjfgx? klg lyP, klxn] sdf08/lt/ tfs]/ zq';Fu n8fOug]{ klg lyP elgG5 . s]xL jif{cl3 k;f{sf ;xfos l;l8of]nfO{ xfg]sf] uf]nL cfkm"n] yfk]/ ;lxb eP Ps k|x/L hjfg .

oxL ;TonfO{ a'em]h:tf] nfU5 kf]v/]nn] …Ps} /fzg, Ps} vfgf lsg clws[t / hjfg km/skm/s efG;fÚ  eGg] <

p;a]nf zf/bfk|;fb k/fh'nLn] h:t} PlSng' gk/f];\ clxn] . o;nfO{ Pp6f k|x/L PsfO{ k|d'vn] p7fPsf] s'/f 7fg]/ g;fF3'¥ofO{ oL / o:tf ;'wf/sf sfo{df k|x/L ;+u7gn] :jfldTj lng] xf] eg] ;+:yfut eP/ hfG5 .

k|b]z / ;+3df ;dfof]hg ubf{ lghfdlt ;/xsf] sfg'g cfjZos lyof] . !% jif]{ hjfg / ;O{sf] kbf]Ggltsf] 9f]sf vf]Ng /fHoJoj:yf ;ldltsf ;efklt / clwsf+; ;b:o ;sf/fTds /x]klg b]lvg]u/L lgjt{dfg k|x/L dxflg/LIfs / u[x;lra afws ag]sf] ;dfrf/ / lel8of]x? ;fj{hlgs eP . æsd{rf/L ;dfof]hg ;DaGwdf Joj:yf ug{ ag]sf] P]gÆsf] bkmf& sf] pkbkmf $ adf]lhd lghfdlt sd{rf/L ;dfof]hg ubf{ rf}yf]nfO{ kfFrf}F, kfrf}FnfO{ 5}6f}F 5}6f}FnfO{ ;ftf} txdf ;dfof]hg ul/Psf] 5 .

xfdL ;a}n] k9]sf] ul0ftdf s'g} c+sdf Ps c+s yKbf c+s a9\5 ;dfg jf sd x'Fb}g . o; cg';f/ pgLx? kbf]Gglt ;lxt uPsf] b]lvG5 . ToxL ;'ljwf k|x/LnfO{ lbg gvf]Hg' g]kfnsf] ;+ljwfgsf] wf/f !* sf] ;dfgtfsf] xs la?4 5 .

o;tkm{ s]lGb|o tyf ;+l3o ;/sf/;Fusf] ;dGjo k|x/L dxflg/LIfssf] d"n e"ldsf agf];\ . of] sd{rf/Lsf] rfxgf / dgf]an b'a} xf] .

s]xL ug{ vf]Hg] / gug]{sf] klg l8cfOhL jf PcfOlhdf ;kmn / nf]slk|o ePsf] sfo{sfn cfOhLkLdf b'Mvb b]lvG5 . lg8/, k|i6 / ;a} txnfO{ ;dfg Jojxf/ ug]{ / tNnf] txsf sd{rf/LnfO{ klg ;+u7gsf ;b:o 7fGg] tkfO{+sf nflu t cem s7Lg x'g;S5 . ToxL s7Lg sd{n] sd{rf/L / p;sf kl/jf/af6 h; g} k|fKt x'g]5 .

6«fG;k/]G;L OG6/g]zgnsf] k|ltj]bg cg';f/ g]kfn k|x/L Tolt v/fa 5}g . / ;Gtf]ifhgs klg 5}g . x'g t /fhgLlt k"0f{ :jR5 geO s'g} Ps lgsfo :jR5 x'g ;Sb}g . t/ n'sLrf]/L nfdf] / pQfgf] xft ul//x]sf k|x/Lrl/qdf b08sf] rfaL nufpg rflxF ;lsG5 . OdfGbf/ / ;bfrf/Lx?sf] OHht / jbL{sf] rds arfO/fVg To;sf] ;'?jft cfh gu/] slxn] ug]{ < tkfOn] gu/] s;n] u5{ .

@( cf}F clVtof/ lbj;sf ;df/f]xdf k|d'v cfo'Qm gjLgs'df/ l3ld/]n] eGg'ePsf] lyof] 3';vf]/L cflbdsfnsf dflg;af6 ;'? ePsf] /x]5 . olt nfdf] Oltxf;sf] h/f] ;lhn} pv]Ng s7Lg} xf]nf, t/ slDtdf k|x/L ;+u7g z'4 /xf];\ eGg] WofpGgdf hjfgb]lv dxflg/LIfssf] dt Ps x'g}kb{5 .

k|jQmf x'Fb}v]l/ oxfFn] ;fj{hlgs?kd} p7fpFb} cfPsf] k|x/L sd{rf/L / c? s]xL lgsfon] kfpg] ;'ljwfdf /x]sf] lje]b cGTosf nflu kxn ug]{ ;do cfPsf] 5 . k|x/L sd{rf/Lsf] cljefjs / o''lgog cWoIf h] eg]klg k|x/L dxflg/LIfs g} xf] . o;nfO{ ;fy{s agfpg] lhDdfdf v/f] b]lvg'xf]nf .

)^( ;fnaf6 clVtof/ b'?kof]u cg';Gwfg cfof]usf] lgb]{zgn] g]kfn /fi6« a}Fssf] d"No ;"lrsf cfwf/df gub /fzg kfPsf k|x/Ln] & jif{kl5sf] d"No klg yfxf kfPsf 5g\ . of] s'/f klg ;/sf/n] tkfO{+ dfkm{t oxL % dlxgfdf a'emf];\ .

cGTodf, af3sf] vf]nleq n's]/ d';f b]Vgf;fy DofpF ub}{ b]z / b'lgofnfO{ wf]vf lbg'eGbf ;bfaxf/ la/fnf] ag]/} /fi6«sf] 9's'6L Kjfn kfg]{ d';f dfg{;Sg] Ifdtf pQd xf] . To:t} xf];\ . xflb{s z'esfdgf .

रेडलाइट एरिया र छोरीको व्यापार https://www.onlinekhabar.com/2018/12/730787

रेडलाइट एरिया र छोरीको व्यापार

रेडलाइट एरियाको विकास गरी यौन पर्यटक भित्र्याउन सकिन्छ र त्यसैको कमाइले देश विकासमा टेवा पुग्छ भन्ने अचम्मलाग्दो कुतर्क पछिल्ला केही वर्षदेखि नेपालमा एउटा सुनिँदै/पढिँदैछ ।

यस्ता विषयलाई ‘बहस’ भनेर ‘बहस’ शब्द र यसको ‘अर्थ’ गरिमाको अवमूल्यन गर्नु उपयुक्त नहोला । बहस सकारात्मक, अग्रगामी, सुसंस्कृत र सभ्यता निर्माण गर्ने कुरामा हुनसक्छ । मानव सभ्यताका खिलाफमा आफ्नै आमा, दिदीबहिनी र छोरीको अस्मितामा व्यापार गरी भात खाने कुरामा बहस हुन सक्दैन ।

नारी अस्मितामाथि साँढे छोडेर देस बन्छ भन्ने कुरा बहसको विषय होइन, जघन्य अपराधको विषय बन्नुपर्छ ।

यस्ता विषय उछालेर किन कुतर्क गर्छ मान्छे ? किन ‘आमा (छोरी) अस्मिता’ लाई वस्तुको रुपमा रुपान्तरण गर्ने प्रयास गरिन्छ पटकपटक ?

कतै मान्छेले आफैभित्रको तीब्र यौनेच्छा, फरकफरक पात्रबाट फरक स्वाद लिने भ्रम र धेरै संख्यामा सहबास गर्ने चाहनालाई मूर्तता प्रदान गर्न यस्ता कुतर्क ओकलिरहेको त छैन ?

हाम्रो नेपाली सभ्यताको उत्पति र विकासको कुरा, गर्व गर्नलायक हाम्रा पूर्विय धर्म र दर्शनले स्वीकारेको नारी सम्मान, शक्तिमहिमा र पूजाको कुरा मात्र होइन, आजको संसार सञ्चालनमा विश्वका सबै नारीको भूमिका अतुलनीय र सम्माननीय छ ।

केही मानव निर्मित शास्त्र, पुराणहरुले नारीहरुलाई अपमान गर्नु र नारीलाई मान्छे भन्दा तल राखेर प्रस्तुत गरिनु अपवाद र पूर्वाग्रह बाहेक केही होइन । यो तत्कालीन समयका यस्तै विचार पे्ररित केही सन्की र अगुवाहरुको हेपाहा सोच हो भन्न द्विविधा हुनुपर्ने कारण छैन ।

त्यही पूर्वाग्रही सोच जस्तै आजका हामी केही (अ)मानवहरु हाम्रा सम्मानित नारीहरुलाई उसैगरी वस्तुकोरुपमा परिचय बदल्न खोज्दैछौँ । राम्रा युवतीहरु छानीछानी फरकफरक मोल तिरेर उपभोग गर्न सकियोस्, त्यसपछि झन कुतर्क गर्न सकियोस् नारी वस्तु नै हो । नारी केबल भोग्य सामग्री नै हो भनेर । यसबाहेक अरु प्रयोजन देखिँदैन तिनको कुतर्कमा । यस्ता विचारलाई कानुनीरुपमै दण्डनीय बनाउनु पर्नेहरुले नै कुतर्क गर्नु अर्को दुर्भाग्य हो ।

एकातिर ‘मुलुकी संहिता २०७५’ भन्छ दुइटी विहे गर्नेबित्तिकै अबैध मानौँ, श्रीमतीको चाहना बिपरित यौन इच्छा मेटाउन खोज्ने श्रीमानलाई बलत्कारी ठानौँ, नारी जातिलाई दुरासयपूर्ण कर्के हेराई मात्र पनि आसय करणी जानौँ ।

तर, कानुन र सामाजिक सभ्यताका विपरित केही ठालुहरु, बोल्ने अवसर मिल्नासाथ तिनै सम्मानित नारीहरुलाई ‘सुपर वेश्यालय’को सोकेसमा सजाउन पाऊँ, ग्राहक बनेर लाइनमा बसेर सामान छानेझैँ छान्न पाऊँ र बील तिरेर भोग्न पाउ“m । यस्तो पैरवी गर्छन् ।

यो कुतर्कको अर्थवोध यस्तो पनि होला नारीहरु सस्तिउन, उपभोक्ता महगोमा परुन् र ब्यापारी मोटाउन् । मोटाउने ब्यापारी आफैँ हुन सकौँ ।

यी कुतर्कदाताको तर्क हुन सक्छ, आखिर लुकीछिपी आफूलाई बेचेकै छन् । त्यसलाई नियन्त्रण गर्न सकिएको छैन । त्यसैले उनीहरुकै पेेशाको सुरक्षा र सम्मानका लागि कानुनी बाटो दिने हो ।

चेतना होला आफ्नो अस्मिता बचाउन नसक्दा आत्महत्या गर्ने नारी हुन् हाम्रा । उनीहरुको अस्मिताका लागि छोरा, भाइ वा श्रीमान्को भूमिकामा युद्ध लड्ने पुरुष हौँ नेपाली । यस्ता नारीहरुले के रहरले बेचेका होलान् आफूलाई । यदि कसैले रहर र रमाइलोको लागि त्यसो गर्दो हो त कानुनको बार छँदैछ, पालना गराऊँ । बाध्यताले आँसु पिएर आफूलाई बेचिरहेकाहरुका लागि जीवनयापनको बिकल्प दिउ“m र अरुलाई निरुत्साहित गरौँ ।

गर्न नखोज्ने वा त्यसैको आडमा कमाइ गर्ने अनि नियन्त्रणमा छैन, मान्यता दिऊँ भन्नु कति जायज हो । यदि नियन्त्रण गर्ने प्रयास भएर पनि नसकिएको हो भने नियन्त्रण गर्न नसकिएका अरु पनि त्यस्ता असभ्यता र अपराध धेरै छन् ।

ती सबैलाई स्थान छुट्याएर बैध बनाउँदै जाने हो भने नेपालमा भ्रष्टाचार पनि नियन्त्रणभन्दा बाहिर छ, तोकि दिऔँ फलाफलाना कार्यालयमा भ्रष्टाचार गर्न छुट । काठमाडौँमा दिउँसो हुने चोरीका लागि पनि भनिदिऔँ यति बजेदेखि यति बजेसम्म चोरी गर्न छुट । शिशुदेखि हजुरआमासम्म बलात्कारमा परेकै छन्, बलत्कारीलाई भनिदिऔँ फलानोफलानो ठाउँमा चै छुट छ । त्यतातिर महिला आएभने झम्टीहाल ।

यसैगरी अपहरण, चन्दा असुली, हत्या जे जे छन् सभ्य समाजमा नहुनुपर्ने बिकृति र अपराध सबैका लागि समय र स्थान छुट्याउँ अनि त्यसबापत कर लिऔँ । त्यही बेथिती हेर्न दुनियाँलाई निम्ता गरौँ । ती आउन्, हाम्रा आमा, दिदीबहिनी, छोरी र श्रीमतीहरुलाई भोगुन्, हामीलाई गिज्याउन्, तिनलाई पर्यटक ठानौँ र पैसा कमाऔँ ।

अरु देशमा कानुन र प्रहरी कोर्रा कडा भएकाले नेपालमा आएर बैँक एटीएम ठगी गरेको, पक्राउ परेका टर्किसहरुले बयान दिएको कुरा सार्वजनिक भएको थियो । तिनलाई पनि प्रोत्साहित गरौँ ।

अन्यथा नियन्त्रण प्रयास नगर्ने, अनि नियन्त्रण नभएको कुतर्क गर्ने ? यही कुतर्कको बलमा राष्ट्रकै परिचयलाई धुमिल र लज्जाबोध गर्ने अभिव्यक्ति दिने । कहाँको अग्रगामी सोच हो ?

यस्ता कुतर्क गर्नेले सोचेका होलान् तिनको योजनाको यौन ब्यापारमा केबल अरु मात्रै पर्छन् । तिनले कल्पना गरेका छैनन् ती ठाउँमा तिनकै आमा, दिदीबहिनी र छोरी छोरीबुहारीले पनि ब्यापार गर्नेछन् र देशले कमाउनेछ । र आफ्नै श्रीमतीसँग ती ठाउँमा जम्काभेट हुनेछ कुनै दिन ।

संसारका कतिपय विकसित वा अविकसित, असभ्य मुलुक वा समाजले जे गर्‍यो त्यही ठीक मान्ने हाम्रो रोगी सोच र कमजोर आत्मबलको उपज हो यो कुतर्क ।

युगाण्डाकी एउटी युवतीले एउटा नेपाली पात्रसँग किन संवाद गर्छे र कल्पना गर्छे यदि अर्को जन्म हुन्छ भने म नेपालमै जन्मिन चाहन्छु र एउटै मात्र पुरुषको अँगालोमा बेरिएर जिउन चाहन्छु । सरिया कानुनले ४ वटीसम्म बिहे गर्न अनुमति दिएको सुडानजस्ता देसका नारीले किन सपना देख्छन् -म नेपाली भएको भए मेरा श्रीमान्ले म बाहेक अर्कीसँग बिहे गर्न पाउँदैन थियो, मेरो श्रीमान् सधैँ मेरै रहिरहन्थ्यो भनेर ?

युगाण्डाको राजधानी कम्पलामा हरेकजसो होटलमा यौन व्यापार हुन्छ, त्यहाँ सबै महिलाले आफूलाई खुशीले बेचिरिहेको होलान् भन्ने लाग्छ । तर यौन कर्म नगर्ने र गर्नु हुँदैन भन्नेको संख्या धेरै छ ।

यदि कुनै महिलाको कमाइ कम छ वा बेरोजगार छन् भने तिनको समाज र परिवारले भन्छ कस्ती बेगारी भकी जानु नि मालदार पुरुषसँग ।

हामीकहाँ घुस नखाने कर्मचारीलाई बेबकुफ भनेजस्तै गर्छन् यौन व्यापार गर्न नचाहने त्यहाँका नारीलाई । त्यसैले यस्ता कुराको प्रवेशका बारेमा सोच्नु पनि घातक हुन्छ ।

लहडमा यस्ता कुराको सुरुवात गरियो भने भविष्यमा चाहेर पनि निस्कन सकिन्न । भविष्यमा पश्चाताप गर्नु सिवाय अर्काे उपाय हुँदैन । भालुको कन्पट भइदिन्छ न समातिरहनु न छोड्नु । अन्ततः सन्त्तीले सराप्नेछन् भोलि ।

आजै सिक्नका लागि केही मुलुकका यस्ता उदाहरण हाम्रा लागि प्रसस्ती छन् । नेपालको कानुन, सभ्यता र नारीप्रतिको सम्मान अरुका लागि आदर्श र सुन्दर सभ्यता बनेका छन् । यसलाई अझै प्रोत्साहित गरिनुपर्छ ।

नारी शक्ति र सम्मानको पूजा गर्ने पुरानो सभ्यता र संस्कारको विकास गर्नैपर्छ । यसका लागि नारीकाप्रति दुराग्रह राखेर अपराध गर्नेहरुको रोग पत्ता लगाएर उपचार नगरी हुन्न । त्यस्तैलाई बल पुग्नेगरी भाषणबाज गरिनु राष्ट्रहित बिपरित छ ।

आफूलाई वस्तुकैरुपमा विकास गरेर अरुलाई व्यापार गर्न दिने केही अर्धनग्न सोचहरुलाई निरुत्साहित गरौँ । र नारी अङ्गको होइन तिनका मस्तिष्कको व्यापार फैलाऔँँ । यसमा छ समाज, राज्य र सिङ्गै नारीको उत्थान ।

हामीकहाँ भएका बिरलै उदाहरण संसारमा सबैसँग छैनन् । २१ औँ सताब्दीमा आइपुग्दा पनि अमेरिका जस्तो देशले महिला राष्ट्रपति स्वीकार्न सकेको छैन । हामी राष्ट्रपति, सभामुख र प्रधानन्यायाधीश महिला बनाइसकेका नेपाली हौँ ।

के हामी बाँच्नकै लागि नारी अस्मिता बेच्ने कल्पना समेत गर्ने अवस्थामा छौँ ? छौँ भने यसको जिम्मेवार को ? विवेकको सहयोग लिएर आफ्नै आमा वा छोरीको अस्मिताको कसम खाएर सोचौँ । र संवेदनशील होऊँ ।

यौनकर्मलाई व्यापार मानेर यसको हाट लगाउँदै जाने हो भने भोलिका हाम्रा साना बालबालिकाले बाटो ढुकेर ‘अंकल हाम्री ममी सबै भन्दा राम्री छिन्, आइदिनुस् न’ भनेर आफ्ना ममीहरुका लागि ग्राहक खोज्ने दिन आउँदैन र ?

न यो अग्रगामी छलाङको बाटो हो न राष्ट्र समृद्दीको राजमार्ग ? नरकको परिचय हो यो । यस्तै परिचय थप्न खोजेका हौँ नेपालको ?

‘बुद्ध र सगरमाथाको देश’ अझै संसारले चिनिसकेको छैन । अभियान त यो हुनुपर्ने हो आफूलाई चिनाउने ।

किन ‘यौन व्यापारी देश’ चिनाउने कल्पना गर्छाैं  ?

एउटा नानीले आफ्नी आमा लागि, एउटी आमाले सन्तानको दुईछाक र आधारभूत शिक्षाका लागि ग्राहक खोजिरहँदा महलमा बस्ने, नामको अगाडि मन्त्री, डक्टर, ईन्जिनियर, लेखक पत्रकार वा अरु यस्तै विशेषण थपेर टाइ लगाइ हिँड्नेको इज्जत पनि त त्यही भङगालोमा हेलिँदो हो ।

‘छोरी बेचेर भात खानेहरु’ भन्दैन दुनियाँले ? चाहे हाम्रा प्रधानमन्त्री हुन् वा उद्योग वाणिज्यमहासंघका अध्यक्ष, तीन करोड नेपालीलाई आज खाडि वा अन्य मुलुकले चिन्ने केबल ‘मजदुर नेपाली’ होइन र ?

हे कुतर्क महोदय । चेत होस् तिम्रो ठाँटको विदेस भ्रमणमा तिमीसँगै गएका तिम्री छोरी हुन् वा श्रीमती, त्यसबेला कसैले तिनको मूल्य तिमीसँगै सोध्नेछ । त्यसबेला तिमीले रिसाउन वा हिनताबोध गर्न पाउँछौ र ?

तिमीसँग तिम्री श्रीमती वा छोरी रहन्न । तिमीले व्यापार गरेको बजारको वस्तु बनाइसकेका हुनेछौ उनीहरुलाई । केबल इमान्दार प्रयास गर्ने हो भने नेपालमा नियन्त्रण भन्दा बाहिर छँदैछैन यौन कर्म । आफू नबिक्ने, कानुन र कर्तब्यको पालना मात्र गर्ने हो भने २४ घण्टामा समाधान हुन्छ केही शहरमा देखिएका केही यस्ता समस्याहरु ।

यसलाई रोक्ने जिम्मेवारी पाएका ठेकेदारहरुको उल्टो गतिका कारण यी असभ्यताहरु मौलाएका हुन् भन्न लजाउनु वा डराउनु पर्ने कारण छैन । त्यो गतिलाई सही दिशामा घुमाऊँ ।

हाम्रा आमा दिदीबहिनी र श्रीमतीहरुको सम्मानलाई शीखरजस्तै अग्लो बनाऊँ  । नारीहरुको सम्मान, शक्ति र प्रतिष्ठाले मात्र राज्यको पुरुष शक्ति र इज्जत बढेको छ । नबिर्सौं, शास्त्र, इतिहास र वर्तमानका समेत ।

‘प्रसाद’ नेपाली साहित्यको उत्कृष्ट रचना http://koribati.com/category/Article/2018_12_16/_TUnDJ

‘प्रसाद’ नेपाली साहित्यको उत्कृष्ट रचना

‘पुजारीले प्रसाद बाँड्छन् भक्तजनले कहिल्यै चासो गर्दैनन् कि त्यो प्रसाद कसले, कहिले, कसरी, के फल प्राप्त गर्न चढायो । पूर्ण आश्थाका साथ प्रसाद खाइदिन्छन् ।’

‘प्रसाद’ सिनेमाको यो संवाद पुरै सिनेमाको सार पनि हो ।

केही महिना अघि एकजना मित्रले एक कफी गफका क्रममा सुनाए ।

‘दाइ तपाइको कथा ‘सरोगेट लोग्ने’ जस्तै कथामा सिनेमा बन्दैरहेछ नि ‘प्रसाद’ । 

उनको कुरा मेरो मनमा गहिरोगरी गढ्यो । र, मेरो मनमा एउटा स्मृतिले पर्दा खोल्यो । तुलसी घिमिरेले बनाएको सिनेमा ‘दुईथोपा आँसु’ मेरो कथा हो भन्दै कसैले दाबी गरेको समाचार पढेको थिएँ । त्यस्तो नियति अहिले नदोहोरियोस् यत्ति कामना गरेँ ।

त्यही कामना सहित ‘प्रसाद’ हेरेँ भरखरै । खुब सचेततापूर्वक ।

कथा ‘सरोगेट लोग्ने’ पढेपछि खाँदबारीका एकजना शिक्षकलाई कसैले सुनाएछ तेरो जस्तै कथा लेखेछ शम्भु सुस्केरा भन्ने मान्छेले भनेर । ती शिक्षकले आत्तिएर मलाई फोन गरे । मैँले मेरो कथा पढन आग्रह गरेँ र उनको पनि मागेँ । 

एउटै विषय र बिचारमा विभिन्न साहित्य रचना हुन सक्छन् भन्ने हामी दुबैलाई ज्ञान भयो त्यसबेला । र सिनेमा हेरिसकेपछिको वर्तमान विश्वास पनि के हो भने विषय र बिचार मिले पनि भाषिक शिल्प, कला, पात्र, परिवेश र लेखाइको उद्देश्य फरक पर्नसक्छ । 

प्रसाद हेरिसकेपछिको मेरो नश्किर्ष ।

सुशिल पौडेलको कथामा सुभाष प्रोडक्सनले बनाएको सिनेमाका निर्देशक दिनेश राउतले पूर्ण न्याय गरेका छन् । २ घण्टाको सिनेमा हेर्दा हलका ९५ प्रतिसत दर्शकलाई राम्रैसँग बााँधेर राख्न सफल छ सिनेमा ।

गण्डकी प्रदेशको बागलुङ र आसपासको आञ्चलिक भाषिक लवजलाई सिनेमाका नायक नायिका बिपिन कार्की र नम्रता श्रेष्ठले उत्तिकै न्याय मात्र गरेका छैनन् पात्र अनुसारको चरित्र उत्कृष्ट ढंगले निर्वाह गरेका छन् ।

सिनेमा बनाउन जोडजाड गरिएको कथा र पटकथा जस्तो मात्र  नभएर नेपाली सहित्यको एक पठनीय रचना हो ‘प्रसाद’ भन्न कुनै आग्रही भइरहनु पर्दैन । 

सिनेमामा नायक र खलनायकको भाक्कभुक्क हानाहान नभइ हुन्न भन्ने मान्यता भत्काउन अरु केही नेपाली फिल्मलेझैँ यसले पनि भूमिका खेलेको छ । त्यस्तो द्वन्द्व नभएर पनि पुरै सिनेमा एक दम्पतिको गहिरो मनोवैत्रानिक द्वन्द्व बोकेर गतिशील भएको छ ।

राम्रा नेपाली सिनेमा खोजेर हेर्ने म जस्तै दर्शकका लागि सुरुमै मेरो सिफारिस रहन्छ कि तपाइको समय र पैसाको लगानीले पुरा इज्जत पाउँछ । धोखा हुँदैन । 

सिनेमाको प्राविधिक पाटो तपाईं हाम्रा दर्शकीय पक्षले भेट्टाउँदैन । त्यो सम्बन्धित विज्ञलाई नै छाडिदिऊँ । बसको यात्रा गर्नेले यात्राको सुगमता र बस स्टाफको व्यवहार हेर्ने हो बस जुनसुकै कंपनीको होस् वा जुनसुकै कारिगरले जुनसुकै औजार प्रयोग गरेर बनाएको होस्, अर्थ राख्दैन ।

कथा दलितको नभएपनि दलितको भूमिकामा नायक बिपन कार्की अपेक्षा गरिएसरह नै जमेका छन् चरित्रमा । तर नायिका नम्रता श्रेष्ठलाई त्यस्तो चरित्रमा त्यति धेरै अपेक्षा सायद कसैले गरेको होस् । अपेक्षाभन्दा बढी नै भेटिन्छ । र, निश्चल बस्नेतले खलनायकी अवधारणाको रुप नै परिवर्तन गरिदिएका छन् सफलतापूर्वक ।

नेपाली साहित्य र त्यसलाई फिल्मीकरण गर्दा समेत कस्तो दर्शन र सभ्यता निर्माण गर्ने भन्ने अन्यौलमा बाँचेका नेपाली पाठक र दर्शक हौँ हामी । प्रसादले केही मात्रमा भए पनि त्यो अन्यौलतालाई चिरेको छ । बहस गर्न सकिन्छ यसले उत्पादन गरेको दर्शनकाप्रति ।

तीजमा भोकभोकै श्रीमान्को गोडाको पानी खान उसैलाई कुरेर बसेकी श्रीमतीका अघिल्तिर रक्सीले मातेर आएको श्रीमानको ‘आम कथा’ र त्यसले उत्पन्न गर्ने आम नेपाली महिलाको मनोविज्ञान, काठमाडौँका घरबेटीको सोच, बग्रेल्ती संचालित दोहोरीको चरित्र, लगायतका अन्य थुप्रै विषयलाई एकसाथ उठान गरेपनि भद्दा लाग्दैन सिनेमा । 

बरु सानासाना विषयभित्र नेपाली समाज अटाएर चित्रण गर्न सफल भएकै कारण छिनमा भावुकताले स्तब्ध बनेका दर्शक छिनमा हाँसोले हल गुञ्जाउँछन् । 

तसर्थ प्रसादलाई भावुकता र मनोरञ्नको मिस्रित पकवान पनि भन्न सकिन्छ । न दर्शकलाई रुवाइरहन्छ न हँसाइरहन्छ । जीवन जस्तै बनेको छ दुःख र सुखको समागम ।

‘शहरमा सबैको मन फाटेको हुन्छ कपडा जोडजाड गरेर सिलाउने र त्यसलाई छोप्ने ।’ काठमाडौँको जीवन बुझ्न काफी छ यो अर्थपूर्ण संवाद । मोफसलको अन्जान व्यक्ति वा परिवारका लागि काठमाडौँको सकसपूर्ण संघर्षको चित्रण अर्को चरित्र हो सिनेमाको ।

नारीलाई कमजोर पात्रकारुपमा साहित्य र सिनेमामा प्रस्तुत गरिन्छ धेरै जसो । 

‘बीउको अधिकार बीउसँग मात्र रहन्छ । फलको अधिकार किसानसँग सुरक्षित हुन्छ । मेरो पेटको बच्चा जन्माउने कि फाल्ने त्यो अरुको निर्णय होइन मेरो अधिकारको कुरा हो । म यस बच्चाको किसान हुँ ।’ सिनेमामा एउटी नारी पात्रको यो साहस आम नेपाली नारीको कमजोर आत्मबललाई हिम्मत बन्न सक्छ ।

तसर्थ आजको नेपाली समाजको आवस्यकता हो प्रसाद ।

निसन्तान हुनु एउटी महिलाको मात्र होइन पुरुषका लागि समेत पीडाको विषय हो भन्ने कुरा आत्मसात नगरेको नेपाली समाजलाई झस्काएको छ यसले । मुख्य कुरो त निसन्तान दम्पतिको आपसी प्रेम र द्वन्द्वको अवस्था र प्रकृतिलाई प्राकृतिक चित्रण गरिएको छ न कि सिनेमाको अभिनय जस्तो अप्राकृति होस् ।

विवाह सन्तान उत्पादन गर्नकै लागि होइन । सन्तान नभएकै कारण नारी अपूर्ण हुँदिन । श्रीमान्सँगको प्रेम, परिवारसँगको भूमिका, सम्बन्ध र समाजमा उसले निर्वाह गर्ने भूमिकाले पनि नारीलाई पूर्ण बनाउँछ । 

यस्ता कैयन समसामयिक र महत्वपूर्ण सन्देश स्पष्टसँग बाँड्न सक्नु सिनेमाको महत्वपूर्ण पक्ष हो ।

सिनेमा केबल दर्शकीय मन र आँखाले मात्र हेर्दा पनि यसको आधुनिक, दार्शनिक, सामाजिक, पारिवारिक, बैचारिक र वैज्ञानिकता प्रष्टैसँग देख्न सकिन्छ ।

सिनेमामा त्रुटी नभएको होइन । सिनेमाकी नायिकाले आफूलाई बिपद आइलाग्दा पनि छिमेकी वा घरबेटी नगुहार्नु, प्रहरी वा कानुनको सहाराको बिकल्प नभएको अवस्थामा पनि नायक नायिकालाई त्यो बाटो नदिइनु सिनेमाले अस्वाभाविक द्वद्न्द्वको बाटो पछ्याए जस्तो लाग्छ ।

तर सिनेमा हेरिरहेका दर्शकका लागि सिनेमाको अन्त्यतिर सम्भावित सडक दुर्घटनाले एउटा ठूलो त्रासको अवस्था सिर्जना गरेको छ । दर्शकको सम्भावित निराशालार्ई अर्कै संयोगतिर मोडिदिएर ९९ प्रतिसत दर्शकको मनोविज्ञान छाम्न सफल देखिएका छन् निर्देशक । र ती त्रुटीलाई भुल्न बाध्य पारेका छन् ।

तसर्थ प्रसाद एउटा उत्कृष्ट संयोगान्त नेपाली सिनेमा बन्न सफल भएको छ । बधाइ सिनेमा समुह ।

अन्त्यमा,

राम्रो कथामा राम्रो सिनेमा बनोस भनेर कामना गर्नुमा कुनै स्वार्थ वा आग्रहको उपस्थिती आवस्यक पर्दैन । नेपाली सिनेमाको उत्थान र विकास नेपाली नागरिकको कर्तब्यभित्र पर्छ भन्ठानेँ । र, यत्ति गरेँ ।

https://www.onlinekhabar.com/wp-content/uploads/2018/10/Nepal-police.jpgगल्ती नगर्ने प्रहरी, प्रिय प्रहरी

गल्ती नगर्ने प्रहरी, प्रिय प्रहरी

शम्भु सुस्केरा

२०७५ असोज २२ गते १७:२० मा प्रकाशित

प्रहरीको वर्दी नागरिक सेवाको सुन्दर राजमार्ग हो । यो पवित्र राजमार्गमा यात्रा गर्न पाउनु विश्वास गर्नेका लागि पूर्वजन्मको फल नगर्नेका लागि राष्ट्र सेवाको अनुपम अवसर । यो अवसरका लागि विशिष्ट शारीरिक अवस्था, मानसिक क्षमता र समर्पण भावको आवश्यकता पर्दछ ।

मानव जीवनको छोटो अवधिमा प्राप्त हुने यो सुन्दर अवसरले प्राप्त हुने सामाजिक पहिचान र सम्मानका कारण धेरै युवायुवतीका लागि सपनाको विषय हो । नबुझेको कसैले छैन । तर, कहिलेकहिँ कुनै घटनाक्रम र त्यसमा जोडिने केही प्रहरीका कारण त्यो सामाजिक प्रतिष्ठा र सपनाको विषयलाई खण्डित गरिदिन्छ र समाजको सबैभन्दा खराब तत्व नै प्रहरी हो कि भन्ने जसरी तरङ्गति हुन्छ सञ्चार र सञ्जालहरुमार्फत समाज ।

एक व्यक्तिले लगाएको वर्दीको सम्बन्ध अर्को अमूक प्रहरीसँग पनि संस्थागतरुपमै बलियो गरी गाँसिएको हुन्छ । यसै कारण समाजले प्रहरीको एक व्यक्तिबाट हने कार्यको जस अपजस सबैलाई वा प्रहरी संगठनलाई दिने गरेको पाइन्छ । एक प्रहरीले गर्ने गलत कार्य व्यक्तिको खराब आचरणको प्रतिफल मात्र हो, संगठनको नीति, आम प्रहरीको कर्म वा आदर्श होइन भनेर नबुझेको वा बुझ्न नसकेको देखिन्छ । र, विषय सामान्यिकरण तर्फ उन्मुख हुनेगर्छ ।

म आफू प्रहरी महानिरीक्षकका निर्देशनको पहुँचमा पुगेपछि ०६३ देखि २०७५ सम्म आइपुग्दा सबैले भनेको सुनेको छु । राम्रो मात्र गर, नराम्रो गर्दै नगर, घुस नखाऊ, भ्रष्टाचार गर्दै नगर, सेवाग्राहीसँग रुखोपीरो नबोल । निश्पक्ष होऊ, पक्षपात गर्दै नगर । र, निडर होऊ तिम्रो आँट म हुँ ।

ती भाषणहरु मोफसलको तल्लो तहसम्म कति पुग्छ थाहा छैन । तर अधिकांश अधिकृतका कानमा पुगेकै हुन्छ । तर परिणाम ठ्याक्कै त्यस्तो नआइदिँदा के लाग्छ भने भनाइलाई सार्थक बनाउन योजनासहितको आक्रामक कार्यान्वयनको आवस्यकता पर्छ ।

प्रहरी महानिरीक्षक सर्वेन्द्र खनालले प्रहरी कर्मचारीलाई पटकपटक भन्नुभएकै छ आवाजबिहीनको आवाज बन, पहुँचबिहीनको पहुँच बन, केबल ठालुहरुको पछि नलाग । तर किन त्यस्तो देखिँदैन वा भएका त्यस्ता असल कार्यलाई एक दुई गलत कार्यले छोपेको छ ।

केही दिन अघि पनि उहाँले एक आन्तरिक कार्यक्रममा प्रहरी कर्मचारीलाई वर्दीको गरिमा र संवेदनशीलता नभुल्न निर्देशन गर्नु भयो । अवकासपछि पनि गर्व गर्न सक्ने प्रहरी निर्माण गर्न आग्रह गर्नुभयो । ‘२४ घण्टे कामले आफ्ना बाआमालाई प्रत्यक्ष हेरचाह गर्न भ्याइँदैन, दुईचार सय खर्च पठाउन नभुल, फोन गरिराख ।’ उहाँको विशेष पारिवारिक र सुन्दर आग्रह थियो प्रहरी कर्मचारीलाई ।

ट्राफिक प्रहरीप्रति पनि कहिलेकाहीँ गुनासो आउने गर्छ । केही गुनासा नियम मिच्न नपाउँदा आउँछन् भने केहि प्रहरीका कमजोरीले नै आउँछन् । असोज ९ गते महानगरीय ट्राफिक प्रहरी महाशाखामा यसका प्रमुख एसएसपी वसन्त पन्तले तल्लो तहका अधिकांश प्रहरीलाई भेला गरेर निर्देशन गर्नुभयो-भिखारी बनेर कसैसँग हात नथाप्नु, सकेसम्म मीठो बोल्नु र सबैलाई समान व्यवहार गर्नु, कसैको प्रभाव र दवाब जति झेल्नुपर्छ म झेल्छु निडर भएर जे सत्य हो त्यो मात्र गर्नु । उहाँको स्पष्ट निर्देशन थियो प्रहरी सेवामा रहुन्जेल चाडहरु हाम्रा हुन सक्दैनन् तर नागरिकका लागि वातावरण बनाउन पाउनु चाहिँ हाम्रो चाड हो ।

यी र यस्ता निर्देशन प्रहरीभित्र भइरहन्छ, निर्देशन दिने र ग्रहण गर्ने दुबै पक्षले पालना गर्ने हो भने प्रहरीबाट जानाजान कहिल्यै गल्ति हुँदैन । गल्ती गर्न नचाहँदा नचाहँदै पनि गल्ती हुने गर्छ । ती क्षम्य पनि भएका छन् । तर, जानाजान गरेको गल्तीसमेत क्षम्य भइदिँदा गल्तीहरु एकबाट दश दशबाट सय र सयबाट हजार हुँदै जाने हुन् ।

आफैमा जो सचेत छ उसलाई निर्देशन चाहिन्न । खराबहरुलाई जति गरेपनि असल हुन चाहँदैन । त्यसो भए खराबहरु चिनेर किन तिनलाई उपचार नगर्ने ? कतिबेला उसले गल्ती गर्छ भनेर कारबाहीको अवसर ताकेर बस्ने कि खराब आचारणलाई पहिचान गरी सुधार वा कारबाही संयन्त्रको विकास गर्ने ?

प्रहरी महानिरीक्षक भन्नु नै संगठन हो । उहाँको निर्देशन संगठनको निर्देशन हो । कतिपयलाई संगठनको असल निर्देशन नमान्ने साहस कहाँबाट आउँछ । र ९९ राम्रा कामलाई ओझेलमा पार्ने गरी ७५ हजारले लगाएको वर्दीमा किन घरिघरि हिलो छ्यापिरहन्छन् । अनि यस्ता एकाधका कर्मलाई संगठनकै निर्देशनमा भएका काम जसरी बुझिन्छ ? यी दुबै दुःखद हुन् ।

केही दिनअघि कोटेस्वरबाट नौजना प्रहरी कर्मचारी अख्तियारको छड्केमा परे । के तिनको आँट आफैँभित्र थियो कि उदाहरण र घटनाक्रमले बढायो । घरिघरि माथिल्लो तहका अधिकृतसमेत समातिने, निलम्बन हुने र फेरि फुकुवा हुने, पदोन्नति हुने र तिनैलाई सधैँ सलाम गर्नुपर्ने, तिनकै इज्जत सम्मान उच्च हुने, तिनकै ठूलो डाकोमा निर्देसित भइरहनुपर्ने कारण नै अरुका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको त होइन ? यो गम्भीर प्रश्न हो ।

गुनासा सुने देखेका छौँ कतिपय जिल्लामा एउटा प्रहरी प्रमुख वा अनुसन्धान अधिकृत अन्यायी, पूर्वाग्रही भए र लोभी भए । त्यही मुद्दामा अर्को अधिकृत गएपछि अघिल्लोले नियतबस वा कार्यक्षमताको कमिले गर्न नसकेको वा गर्न नचाहेको कार्यसम्पादन गरेर पछिल्लोले पीडितलाई न्याय दिन्छ, समाजबाट स्याबासी पाउँछ र बर्दीमा छ्यापिएको हिलो पखाल्छ ।

अब कुरो ती दुईको गरौँ । हिलो छ्याप्ने र पखाल्ने एकै प्रतिस्पर्धामा छन् भने दुवैलाई एकै मूल्यांकनमा पारियो वा हिलो छ्याप्ने छानिएर हिलो पखाल्ने चाहिँ पछि पारियो भने के सन्देश जान्छ । त्यसैले फालिने हुनुभन्दा पालिने हुन खोज्नु अस्वाभाविक होइन । र त सुन्तली तामाङ र निर्मला पन्तहरुको आत्माले न्याय र शान्ति पाउन अर्को असल प्रहरीको खोजी हुन्छ ।

कोटेश्वरमा केही हजार रुपैयाकालागि केही प्रहरीले आफू र परिवारलाई त बदनामीमा लगे नै प्रहरी संगठनलाई पनि आलोचित बनाए । भनिन्छ, डर नहुनेको भर हुँदैन । यही भनाइ लागु भइरहे बूढानीलकण्ठ खण्डको धोबीखोला छेउछाउबाट कोटेश्वरको जसरी नै त्यहाँका प्रहरीहरु समातिए भने अनौठो नमाने हुन्छ । पहिले त ‘प्रहरीलाई मात्र दोषी मानिन्थ्यो अहिले जनप्रतिनिधि पनि यसमा मिसिएजस्तो देखिन्छ । न तिनको फोन उठ्छ, न प्रहरी आउँछ र दोहन रोकिन्छ ।’ प्रकृतिलाई माया गर्ने सचेत स्थानीय गुनासो गर्छन् ।

कतै गल्ती पो हुने कि भनेर सेवाकालभर संवेदनशील भई काम गर्ने इमान्दार प्रहरीको मन सधैँ अमिलिइरहन्छ यस्ता कुकर्मले ।

जानकारहरु भन्छन् प्रहरी, तस्कर र जनप्रतिनिधि मिलेर बालुवा खाका छन् त कहाँ रोकिन्छ । बालुवा, गिटी खान पाउने, दुर्घटना बढी हुने, अश्लिलता वा अपराध हुने, तस्करी बढी हुने ठाउँमा त्यसलाई रोक्न नभइ त्यसबाट लाभ लिन र दिन नै मेरो वा तेरो मान्छे छान्ने प्रवृत्ति अझैँ रहेछ भन्ने यस्तै परिणामले देखाउँछ ।

अनि एकातिर खराबहरुलाई सत्तोसराप गरेजस्तो गर्छ समाज, अर्कातिर तिनै खराब कर्मचारी आफन्त वा परिवारका सदस्य छने भने जे गरेपनि छुट दिन्छ । इमान्दार बनेर सामान्य जीवन यापन गरेकालाई हेप्छ र तिनै चुरीफुरीवाला भ्रष्टलाई सम्मान दिन्छ । र सबैलाई उसको आफन्तकै चरित्रबाट मूल्यांकन गर्छ ।

खलनायकहरुले सम्मान पाइरहने यो समाजमा अपमानित भएर नायकीय आचरण पालना गरिरहँदा ती स्वयं र परिवारको मनमा प्रश्न उठ्छ त्यो इमान्दारी केका लागि ? यसको जवाफ राज्यसँग हुनुपर्छ व्यवहारमै ।

हामी भित्र यस्ता बिकृति छन्, यसलाई रोकौँ, यस्ता विषयले समाजमा प्रतिष्ठा गिर्‍यो भनेर सुनाउने र त्यसलाई सम्बोधन हुने प्रहरी संगठन वा सरकारमा संयन्त्र छैन । तिनलाई निरुत्साहित गरेर संगठनको साख बचाउनेहरुलाई प्रोत्साहित गर्ने परिपाटी पनि छैन ।

‘कञ्चनपुर घटनाले उब्जाएको बदनामीले सबै प्रहरीलाई लज्जीत पारेको होला । यसको अपजस म मात्र लिन्छु, लज्जीत म मात्र हुन्छु, तिमीहरुले कति पनि अपमान बोध नगरी काम गर्नु ।’ प्रहरी महानिरीक्षकले व्यक्त गर्नुभएको अविभावकीय कर्तब्य थियो यो । तर, यस्ता घटनाले लज्जित नहुने त रोबोर्ट मात्रै हुँदो हो । प्रहरीको इज्जत बढ्ने कामले होस् वा प्रतिष्ठा घट्ने कामले सबै प्रहरी वा अवकास भएकाको मन बराबरि छुन्छ ।

हरेक बिहान पत्रिका पढ्ने बानी परेको १० वर्षे छोराले सुरुमै प्रहरी सम्बन्धी समाचार पढ्छ । र, सोध्छ बाबा प्रहरी अंकलले नै प्रहरी अंकललाई थुनेको ? निर्मला काण्ड वा यस्तै अरु समाचारका बारेमा श्रीमतीले सोध्छे के तिनीहरु प्रभाव वा दबावमा परेकै हुन् ? घरबाट सुरु हुने यी र यस्ता सवालहरु रातमा नसुतेसम्म झेलिरहनुपर्छ ।

अझ प्रहरीसँगै मिलेर प्रहरीको बदनाम गर्नेहरुसमेत जानाजान हाम्रो इमान्दारीमा उपहास गर्न यस्ता कैयन रुखा प्रश्नले हान्ने गर्छन् । अनि कसरी नगर्नु हामीले अपमान र लज्जाबोध । एकातिर अरु जस्तै बेइमान हुन नसकेको लज्जाबोध, अर्कातिर अरुभन्दा फरक भएकोमा लज्जाबोध ।

जबसम्म चाल्नीमा पिठो छाने जसरी प्रहरीबाट घुन र चामल छानिन्न सायद यस्तै भईरहन्छ । कुनै प्रहरीले गल्ती गरेको समाचार आउला र कारबाही गरौँला भनेर पर्खिनेभन्दा पनि समाचारमा नआएका तर संगठनले चिनेका वा चिनेर मूल्यांकनमा राखिरहनु पर्छ । र अनुभवी, त्यागी, इमान्दार र संगठनकाप्रति सधैँ चिन्ता गर्ने सबै तहका प्रहरीसँगको परामर्श र साथ प्रहरी संगठन र नेतृत्वको बल हो भन्ने कुरा नेतृत्वले बुझ्नुपर्छ ।

तर, त्यस्तो देखिँदैन । कुनै पनि परिवर्तन वा आन्दोलनले व्यक्तिभित्रको सामन्ती मानसिकता तोड्न नसक्नेरहेछ भन्ने कुरा क्रमश समयको पुस्तकले सिकाइरहेको छ । रक्तरंजित परिवर्तनपछि बनेको सरकारका पालामा समेत माथि बस्नेहरुमा झन्झन् सनातनी सामन्ती सोच मौलाएको देखिन्छ । एकातिर त्यागी, बलिदानी, इमान्दार र बफादारहरुको भन्दा बेइमान र जसरी पनि धन कमाउनेकै इज्जत चुलिँदो छ । अर्कातिर तल्लो तहकासँग क्षमता, योग्यता र बुद्धी केही पनि हुँदैन, ठूला घरमा बस्ने र माथिल्लो पदमा पुगेकाले मात्र सल्लाह र साथ दिन सक्छन्, आफ्नो संगठनको माया तिनैलाई मात्रै हुन्छ भन्ने सोचले जरा गाडेकै छ माथिकाको दिमागमा ।

न तल्लो तहसँग कुनै परामर्श गर्ने संस्कृति छ, न विश्वासको बल । प्रहरीका निमित्त वा प्रहरीसँग सम्बन्धित ऐन नियमावली मस्यौदा गर्दा तल्लो तहको अनुभव र आकांक्षालाई नसेट्नु सामन्ती सोचकै उपज हो, अरु कारण छैन । आफ्नो सरुवा, बढुवा, वा यस्तै व्यक्तिगत लाभहानीका कुरा गर्नेसँग भन्दा संगठनका विकृति देखाउने र संस्कृति निर्माणका उपाय बोकेर आउने कर्मचारीका कुरा सुन्ने आधुनिक, वैज्ञानिक सोच र फराकिलो छातीको विकास हुनु जरुरी छ ।

सरकारबाट हुने विभेदका कुरामा, बोलिदिने र गरिदिने आजसम्म कोही देखिएन । भदौ २२ मा निजामति दिवसका अवसरमा २ लाखदेखि ५० हजारसम्मका ४१ वटा पुरस्कारका लागि २७ लाख प्रदान गर्छ सरकार । जुन स्वाभाविक पनि छ ।

त्यही सरकार मातहतको प्रहरी जसले आफ्नो परिवार, चाडपर्व, स्वास्थ्य, निन्द्रा र आफ्नो परिवारसमेत नभनी १८ घण्टा खुट्ाको बुट नखोली राज्यका निम्ति खट्छ । र, त्यसबाट जस सरकारले नै लिन्छ । उता २७ लाख पुरस्कार दिने सरकार यता असोज ३१ को प्रहरी दिवसमा २७ हजार पनि दिँदैन । बरु नागरिकले स्थापना गरेका केही पुरस्कार बाँड्न अतिथि बनेर चाहिँ हाजिर हुन्छ ।

पुरस्कारका लागि कसैले काम गर्नुहुन्न । तर एउटै सरकारका निकायहरुबीच आफ्नो हक अधिकारका लागि आन्दोलन गर्न सक्ने र नसक्नेहरुमा विभेद गर्नु पनि त हुँदैन । न पुरस्कार न दण्ड । संसारको कुनै पनि मुलुकमा दण्ड र पुरस्कारबिनाको प्रशासन वा कर्मचारी तन्त्रको कल्पना मात्र आजको युग सुहाउँदो होला त ?

यति मात्र होइन, विकृति र विभेदका अन्य थुप्रै बुँदाहरु केलाउन सकिन्छ, जसले प्रहरीलाई आत्मवल प्रदान गरोस् र असल प्रहरी निर्माणमा टेवा पुगोस् ।

असल खराबको कुरा गर्दा हरेक वर्षको ट्रान्सपरेन्सी इण्टर नेशनलको रिपोर्टले भन्छ प्रहरी भन्दा खराब अरु धेरै निकाय छन् । त्यसो भए प्रहरीकै आलोचना किन बढी । प्रश्न उठ्छ । उत्तर प्रष्ट छ प्रहरीप्रति नागरिकको अपेक्षा र प्रहरी कार्यक्षेत्र व्यापक र संवेदनशील छ । त्यो संवेदनशीलता अनुसार हुन सकेको छैन ।

प्रहरी भन्दा अरु धेरै खराब छन् भने प्रहरी मात्र किन असल हुनुपर्ने ? किनभने प्रहरीको बिकल्प छैन । प्रहरीको बिकल्प जनमैत्री, बलियो, स्वायत्त, निश्पक्ष, नैतिकवान र निडर प्रहरी नै हो । यस्तो प्रहरीले मात्र अरु सबै खराबहरुलाई तह लगाउन सक्छ । यति भएमा प्रहरी आजको जस्तो आलोचित हुँदैन । २०७२ को भूकम्पको बेलाको जस्तै सम्मानित हुन्छ । यत्ति गर्न कुनै पहाड फोर्नु पर्दैन, इच्छाशक्ति भएपुग्छ ।

तसर्थ अहिलेको प्रहरी नेतृत्वलाई सनातनी कार्य सम्पादनबाट मात्र अवकास लिने सुविधा छैन । उहाँकै आफ्नो उर्जा सहितको पुरानो साखमा आधारित प्रहरी कर्मचारी र नागरिकको अपेक्षा ठूलो छ । प्रहरीले गल्ती नै गर्दैन, उसले केबल निश्पक्ष र निडरतापूर्वका जनताका लागि काम गर्छ, भन्ने विशिष्ट विश्वास नागरिकमा पैदा गर्ने प्रयासको खोजिमा लाग्नु अहं र विशेष जिम्मेवारी रहन्छ । त्यसलाई सघाउनु सरकार र सकल प्रहरीको कर्तब्यभित्र पर्दछ र यो सबैको साझा सवाल र दायित्व पनि हो । ६३ प्रहरी दिवसको संघारमा आइपुग्दा यो अपेक्षा प्राप्तिउन्मुख होस् । आफैँलाई शुभकामना